اين كتاب به صورت رد و جواب مولوى خليل احمد در كتاب <هدايات الرشيد و مطرقة الكرامة>است , و جوانب مختلف غدير را جمع آورى نموده و از كتب عامه نيز شواهدى آورده , و در بعضى موارد كلام آنها را تشريح و نقد وبررسى نموده است .

بخشهاى كتاب چنين است :

مقدمه , سوال و جواب , واقعهء غدير و جوانب آن از كتب عامه : كه اثبات خلافت اميرالمؤمنين (ع ) است , اسامى محدثين و علمايى از عامه كه نزول آيهء <يا ايها الرسول ...>را در غدير آورده اند: كه نام بيست و دو نفر را آورده , عبارت كتاب <مدارج >و نقد آن , عبارت غزالى در كتابش <سر و العالمين >و نقد آن : كه در آخر آن نام نوزده نفر از علماى عامه راذكر مى نمايد كه آيهء <و أنذر عشيرتك الاقربين >را در مورد اميرالمؤمنين (ع ) دانسته اند, اسامى كتب مورخين اروپايى در مورد غدير: كه چهار نفر هستند, بيان اسماعيل (ابوالفداء) كه يكى از علماى عامه است در مورد غدير, بيان مورخ اروپايى در مورد غدير در كتاب <اپالوحى فرام محمد ايندوى قرآن >از <ديوينوت >و در آخر مطالبى با عنوان <بيمارى اسلام كانسخه >كه ظاهراً كلامى از مؤلف آمده است .

نكات قابل توجه :

در الذريعة ج 2و طبقات أعلام الشيعة و أعيان الشيعة نام اين كتاب <اعجاز داودى >آمده است .

ولى در الذريعه ج 1و در چاپ كتاب همين نام <آفتاب خلافت >آمده است .

در هيچكدام از اين دو مورد الذريعة اشاره اى به ديگرى ننموده و درج 2نام مؤلف را يادآور نشده است !

عبدالله فاطمى نيا.
انتشارات سروش , تهران , چاپ اول , سال 1372ش .
رقعى , 32

3 اسرار غدير (فارسى , چاپى )
محمد باقر بن محمد اسماعيل انصارى (زنجانى , خوئينى ).
نشر مولود كعبه , قم , چاپ اول , سال 1415ق , 1374ش .
وزيرى , 244ص .
اين كتاب گزارشى تحليلى از لحظه به لحظهء واقعهء غدير خم و شامل ناگفته هايى از آن ماجراى و نيز تحقيقى درمحتواى خطبهء غدير است و همچنين جوانب اجتماعى و سياسى آن را مورد بررسى قرار داده است .

سه خصوصيت اين كتاب عبارتنداز:
الف ـ تقديم يك دورهء كامل از ماجراى غدير با تمام جزئيات و به صورت يك داستان متسلسل كه تنظيم آن باجمع بندى دهها قطعهء تاريخى و حديثى انجام شده است .
ب ـ تقديم خطبهء غدير به طور كامل و مقابلهء متن آن با هفت نسخه كه جلوه اى تازه به آن بخشيده است .
ج ـ تجزيه و تحليل قسمتهاى مختلف واقعهء غدير و نتيجه گيرى هاى اعتقادى از خطبهء غدير.
كتاب پس از پيشگفتار شامل انگيزه و اهداف تأليف و نيز تقسيم بندى كتاب و بيان مدارك آن آغاز شده و در نه بخش است :
1 زمينهء واقعهء غدير: الف ـ تصويرى از تشكل جامعهء اسلامى در دههء اول هجرى ب ـ جهات اهميت خطبهء غدير.
2 ترسيمى از صحنهء غدير: الف ـ برنامه هاى قبل از خطبه ب ـ كيفيت خطابه و جزئيات خطبه ج ـ مراسم بعد ازخطبه .
3 شياطين و منافقين در غدير: الف ـ ابليس و شياطين در غدير ب ـ منافقين در غدير .
4 چكيده اى از محتواى خطبهء غدير: الف ـ نكات شاخص در خطبه ب ـ سيرى گذرا و اجمالى در يازده بخش خطبه ج ـ تقسيم موضوعى مطالب خطبهء غدير.
5 سند و متن خطبه غدير: الف ـ سند خطبهء غدير ب ـ متن خطبهء غدير .
6 متن عربى خطبهء غدير, مقابله شده با هفت نسخه .
7 نتيجه گيرى از خطبهء غدير: الف ـ عصارهء خطبهء غدير: <من كنت مولاه فعلى مولاه >ب ـ پايه هاى اعتقادى غديردربارهء ولايت ج ـ ريشه هاى عقيدتى ـ عملى غدير در ارتباط با ولايت د ـ بررسى دقيق دربارهء بيعت غدير.
9 عيد و جشن غدير: الف ـ عيد غدير در لسان پيامبر و امامان (ع ) ب ـ جشن غدير در آسمانها ج ـ تقارن وقايعى باروز غدير د ـ عيد غدير را چگونه جشن بگيريم ؟

سماء رواة خبر غدير خم (سجستانى ) = الدراية فى حديث الولاية (عربى , خطى )

4 اسناد حديث غدير(اردو, خطى )
عل اكبر پاكستانى , غلام حيدر پاكستانى .
عجاز داودى (هندى ) = آفتاب خلافت (اردو, چاپى )

5 أعلام الغدير(عربى , چاپى )
عبدالله محمدى , محمد بهره مند خراسانى , محمد محدث خراسانى .
اشراف : سيد فاضل ميلانى (حسينى ).
چاپ دوم , مؤسسة النشر الاسلامى (جامعهء مدرسين ), قم , سال 1410ق .
وزيرى , 336ص .
];ّّاين كتاب فهرست أعلام و اشخاص كتاب <الغدير فى الكتاب و السنة و الادب >علامهء امينى است , كه بطور كامل ومفصل نام اشخاص آن كتاب و همچنين كنيه ها و شهرت ها و يا به هر شكلى از كسى ياد شد. آورده و آدرس ها را عموماًدر نام معروف و مشهور اشخاص آورده است .

نكته قابل توجه :
اين كتاب ابتدا به عنوان بخش عمدهء جلد اول كتاب <على ضفاف الغدير>كه شامل فهرستهاى گوناگون الغدير است چاپ شده , ولى در چاپهاى بعدى آن كتاب بقيهء فهرستها در يك مجلد و اين بخش به طور مستقل و به صورت كتاب حاضر به چاپ رسيده است . براى توضيح بيشتر به كتاب <على ضفاف الغدير>در همين كتابنامه مراجعه شود.

6 أقسام المولى فى اللسان (عربى , چاپى )
محمد بن محمد مفيد (ابن المعلم , عكبرى , بغدادى ): م 413قص
تحقيق : محمد مهدى نجف .
چاپ اول : منشورات المكتبة التجارية, نجف , سال 1370ق .
چاپ سوم : مكتبة المفيد, قم , (افست از چاپ نجف ).
وزيرى , 9ص .
چاپ چهارم : دار زيد للنشر, مهرجان الامام على (ع ), لندن , سال 1410ق , 1990م .
رقعى , أقسام المولى : 26ص , رسالة فى معنى المولى : 41ص .
چاپ پنجم : كنگرهء جهانى هزارهء شيخ مفيد, قم , سال 1413ق .
وزيرى , 48ص .
رجال النجاشى ص 401
فهرست نسخه هاى خطى كتابخانهء عمومى آية الله مرعشى نجفى ج 1ص 269 مجموعهء شمارهء 243 ش 13
همان فهرست ج 1ص 89ـ 97 مجموعهء شمارهء 78
همان فهرست ج 1ص 285 مجموعهء شمارهء 255
ابتدا مقدمه اى براى اين كتاب توسط حجةالاسلام سيد محمد رضا جلالى آمده است كه توضيح مبانى شيخ مفيددربارهء <مولى >را در شش جهت بيان نموده است :
];ّّ1 جنبهء لغوى و دلالت لفظى .
2 از ميان رفتن شرايط تقيه در زمان اميرالمؤمنين (ع ).
3 شاعر فصيح نبايد مخالفت لغت صحيح شعر بگويد.
4 نسبت بعضى از اشعار به اميرالمؤمنين (ع ).
5 استناد معانى لغوى به اهل خبرهء لغت اگر چه مسلمان نباشند.
6 باب علم به لغت با اعتماد بر اهل آن هميشه باز است و هيچكس از اساتيد فن را نبايد استثنا كرد.
اصل كتاب هفده صفحه است و طى آن ثابت شده كه مراد از <مولى >معناى اولى به نفس است . مباحث مطرح شده : 1 ده معنى براى مولى در لغت .
2 تحليل واقعهء غدير و انطباق معناى <اولى به نفس >از ميان ده معنى بر كلام پيامبر (ع ).
3 شواهدى از شعر فصحا دربارهء معناى صحيح <مولى >و استفادهء امامت اميرالمؤمنين (ع ), كه پنج نفر را آورده است .

نكات قابل توجه :
1 مشخصات و مطالبى كه گفته مى شود براى كتاب <رسالة فى معنى المولى >از مؤلف نيز هست , بغير از چاپ اول و سوم و آدرس رجال النجاشى و كتابشناسى و توضيح مقدمهء اين كتاب در مطلب سوم و ابتداى مطلب چهارم و نيزمطلب ششم .
2 از اين دو كتاب مخطوطات بسيارى در كتابخانه هاى ايران و عراق و هند موجود است . براى نمونه سه مورد يادشده آورده شد, و نيز در كتابخانهء اميرالمؤمنين (ع ) (نجف ) مجموعهء شمارهء 410از مخطوطات قرن يازدهم كه تمام رساله هاى شيخ مفيد است , و در چستربيتى در مجموعهء شمارهء 3877از مخطوطات قرن هشتم , كه عكس آن دركتابخانهء آية الله مرعشى نجفى موجود است .
3 چاپ آخر اين دو كتاب (چاپ كنگرهء شيخ مفيد) با مقدمه اى از سيد محمد رضا جلالى و تحقيق محمد مهدى نجف است .
4 قبل از شروع اين كتاب (اقسام المولى فى اللبسان ) نسخه اى خطى از آن به طور كامل آورده شده , و در ابتداى هردو كتاب صفحات ابتدا و انتها از سه نسخهء خطى براى هر دو آمده است .
5 هر دو كتاب همراه با پاورقى هاى توضيحى هستند.
];ّّ6 اين كتاب (اقسام المولى فى اللسان ) در چاپ نجف , در مجموعه اى از رساله هاى شيخ مفيد كه به نام <عدةرسائل >است , با نام <رسالة فى تحقيق لفظ المولى >از ص 186ـ 193 و در كتاب الغدير فى التراث الاسلامى ص 65 16با نام <رسالة فى اقسام المولى >آمده است .
7 در آخر هر دو كتاب بخشى از نسخهء خطى كتاب <كنز الفوائد>(كراجكى ) كه مربوط به حديث غدير است ـ دركتاب <اقسام المولى فى اللسان >پنج صفحه و در كتاب <رسالة فى معنى المولى >هشت صفحه ـ آورده شده است !
8 اين دو كتاب , كتاب دوم و سوم از جلد هشتم دورهء <مصنفات الشيخ المفيد>هستند.
9 در واقع اين دو كتاب ضميمهء يكديگر هستند, چرا كه در كتاب <اقسام المولى فى اللسان >در واقع مراد پيامبر(ص ) از كملهء <مولى >ثابت شده كه امامت است ولى در كتاب <رسالة فى معنى المولى >از معانى مولى و ابحاث لغوى آن بحث شده است .

7 امام شناسى , ج 7و 9فارسى , چاپى )
سيد محمد حسين تهرانى (حسينى ).
انتشارات حكمت , تهران , چاپ اول , سال 1407ق .
چاپ ديگر: همان ناشر, سال 1410ق , 1369ش .
وزيرى , ج 7 293ص , ج 9 293ص .
اين كتاب جلدهاى هفتم و نهم از مجلدات <امام شناسى >و قسمتى از سلسله ابحاث <علوم و معارف اسلامى >ازمؤلف است كه در غدير و به صورت دروسى از مولف بيان شده است .
جلد هفتم از درس نود يكم تا درس صدو پنجم و جلد نهم از درس صدو بيست و يكم تا درس صد و سى و پنجم است , و به شكر ابحاث علمى مطرح شده و از منابع شيعه و عامه استفاده نموده است .
توضيح اين دو جلد چنين است :
ج 7
درس نود و يكم تا نود و سوم : ابتدا مباحثى پيرامون مشخصات غدير و بعضى وقايع زمان پيامبر (ص ) در اين باره ,و رفتار منافقين از صحابه با آن حضرت و به خصوص نسبت به خلافت و ولايت . درس نود و چهارم تا نود و هفتم : بيان واقعهء غدير به طور علمى و كلامى همراه با آوردن خطبهء غدير و بحث در آيهء تبليغ و توضيح ابحاث آن . درس نود و];ّّهشتم تا صدو يكم : بيان راويان و مؤلفين و كتابهاى تأليف شده در غدير و نيز كتابهايى كه غدير در آنها آمده است ازمورخين و متكلمين و غير آنها و سپس استشهادات بعضى از معصومين (ع ) و نيز ديگر افراد به غدير در همراه بامباحث مربوط. درس صد و دوم ت صد و پنجم : شامل نامهء اميرالمؤمنين (ع ) به معاويه و نيز ابحاثى در زمينه هاى معانى <مولى >و استفادهء ولايت از اين كلمه و نيز كل خطبهء غدير همراه با ايراد اسامى بزرگان اهل لغت و نظرياتشان . درطى اين ابحاث اشعارى نيز آورده شده كه تقريباً تمام آنها در غدير هستند.
ج 9
در صدو بيست و يكم تا صد و بيست و هفتم : استشهادهاى و احتجاجات و مناشده هاى اميرالمؤمنين (ع ) در مواردمختلف از قبيل روز شورى در رحبهء كوفه , و جنگ جمل و با معاويه و موارد ديگر به غدير عمراه با مباحث علمى درهر مورد, و نيز احتجاجات بعضى معصومين (ع ) و ديگر افراد از اصحاب اميرالمؤمنين (ع ) و يا استشهاد مأمون وقضاياى امام رضا (ع ) و جريان ولايتعهدى .
درس صد و بيست و هشتم تا صد و سى ام : شرح آيهء <سأل سائل بعذاب واقع >و ايراد كلمات بزرگان عامه در اين باره و تحقيقى در مكان و زمان غدير, و نيز آيات ديگر مربوط به ابحاثى لغوى و تاريخى با بعضى از عامه .
درس صد و سى و يكم تا صد و سى و چهارم : بيان عيد بودن غدير به طور مفصل و وقايعى كه در اين روز اتفاق افتاده كه بيشتر جنبهء عيدى دارد, از بيعت و تهنيت با اميرالمؤمنين (ع ) و مراسم ديگر و استدلال و به عمل صحابهء ونيز بيان مواردى از سيرهء ائمه (ع ) در اين روز و بيان جوانب ديگر عيد غدير.
درس صد و سى و پنجم : دربارهء عامه بستن بر سر اميرالمؤمنين (ع ) توسط پيامبر (ص ) و نيز ابحاثى دربارهء عمامه گذاردن و جوانب آن .
در ضمن مطالب كتاب اشعار بسيارى آورده شده كه اكثراً در غدير است .
نكتهء قابل توجه :
اين كتاب در مواردى شبيه به كتاب <الغدير>علامهء امينى است .

( پ )

20 پاسداران حماسهء غدير (فارسى , چاپى )
پرويز عباسى .
انتشارات نور فاطمه (س ), تهران , چاپ اول : سال 1406ق , 1364ش .
رقعى , 328ص .
اين كتاب شامل اشعار و قصايد فارسى از شاعران جديد و قديم دربارهء غدير است . اين كتاب ظاهراً بنا به درخواست علامهء امينى جمع آورى شده است .

21 پرتوى از غدير (در اثبات امامت و ولايت از كتب اهل سنت ) (فارسى , چاپى )
مهدى حائرى (تهرانى ).
تدوين : سيد سعيد حسينيان (مير سعيد).
مؤسسهء انتشارات هجرت , قم , بنياد فرهنگى امام مهدى (عج ), تهران , سال 1415ق , 1374ش .
وزيرى , 279ص .
كتابى است تحت پنجاه و سه عنوان كه پس از بررسى جنبه هاى مختلف غدير مطالب گوناگونى دربارهء ولايت اميرالمؤمنين (ع ) مطرح كرده است .
اين كتاب با بيان واقعهء غدير از يك سو و ذكر فضايل اميرالمؤمنين (ع ) از سوى ديگر همراه با مباحث كلامى و نيزاشاره اى به امام حسن و امام حسين و حضرت زهرا (س ) به اثبات امامت و ولايت پرداخته است .
بقيهء توضيحات از عنوانهاى كتاب مشخص مى شود. عناوين كتاب از اين قرار است :
بزم سرور (مقدمه ), زندگانى حضرت على (ع ), خطبه غدير شامل متن عربى و ترجمه , غدير در بيان ائمه (ع ) (كه از تمام چهارده معصوم (ع ) شواهد و احاديث آورده است ).
تشيع و زمان پيدايش آن , امام و امامت , صلوات بر پيامبر (ص ) و آل ايشان , اهل الذكر آل محمد (ص ) هستند,شركت و اقسام آن , دعاى توسل , زيارت قبور ائمه (ع ), شأن نزول آيهء تطهير, آيهء ولايت , آيهء مباهله , واقعه غدير, آيه <وقفوهم انهم مسئولان >ابلاغ سورهء برائت , حديث ثقلين , حديث سفينه , حديث مدينهء علم , حديث منزلت , حديث ];ك ك الدار, وصايت على (ع ) از پيامبر (ص ), مقام وصايت على (ع ), حديث فتح باب و سد ابواب , على (ع ) محبوب ترين فرد نزد رسول خدا (ص ), على (ع ) مؤمن به رسول خدا (ص ), على (ع ) جدا كنندهء بين حق و باطل , على (ع ) صادق وصديق اعظم , على (ع ) نشانهء شناخت مؤمن و منافق , على (ع ) و ليلة المبيت , فتح خيبر (حديث رايت ), سبقت على (ع ) در فضايل , على (ع ) هادى امت , جنگ على (ع ) با قاسطين و ناكثين و مارقين , حديث <حب على (ع ) حسنةلايضر معهاسيئة>, حديث <على مع الحق و على مع القرآن >حديث <الحسن و الحسين سيد اشباب اهل الجنة و ابوهماخير منهما>, فاطمهء زهرا (ع ) برترين زنان عالم , <فاطمة بضعة منى >, بيان ابن قتيبة در عيادت از فاطمه (ع ), دقايق تأسف بار بر بالين احتضار پيامبر (ص ), رفتار با خاندان پيامبر (ص ) پس از رحلت آن حضرت , فدك و ماجراى غصب آن , دليل اهل سنت اجماع است , استناد به آيهء چهلم سورهء توبه و پاسخ آن , اعتراف خلفا, عدم آگاهى عمر از آيات قرآن و احكام دين , تغيير احكام الهى توسط عمر, رفتار عثمان در زمان خلافت , معاويه و رفتار كفرآميز و جنايات فراوان .

نكات قابل توجه :
مدارك كتاب در اكثر قريب به اتفاق موارد از عامه است .
يام بزرگ از بزرگ پيامبران (عماد زاده ) = پيامى بزرگ از بزرگ پيامبران (فارسى , چاپى )

22 پيام غدير(فارسى , چاپى )
ترجمه : على اكبر صادقى .
فرهنگسراى ارسباران , تهران سال 1374ش .
؟,110ص .

23 پيام غدير(فارسى , چاپى )
عذرا انصارى .
مؤسسهء انتشارات انصار المهدى , قم , 1374ش .
رقعى , 144ص .
];ّّاين كتاب يك دورهء خلاصه جوانب مختلف غدير را مورد بررسى قرار داده است . عناوين كتاب بشرح زير است :
پيشگفتار سخنى با امام غدير, با كاروان غدير, در غدير خم , پيام غدير, مژده تكميل دين , تبريك امامت , غدير درروايات و تاريخ , غدير از ديدگاه معصومان (ع ), غدير عيد بزرگ خدا, زيارت على (ع ) در عيد غدير, اعمال روز غدير,ضرورت غدير, قانون , نياز فطرى بشر, رهبران , مبين قانون , رهبران شايسته , چرا امامت انصابى است , پاسخى از امام زمان (عج ) دربارهء انتصابى بودن امام , معناى مولا, انديشه هاى كلامى غدير, استدلال امام صادق (ع ), برترى مقام امامت بر نبوت , استدلال هشام بن حكم , فخر الدين رازى , گواهى به ولايت على (ع ) (شهادت ثالثه ), پيروان غدير(شيعه ), زمينه سازى هاى پيامبر (ص ) براى غدير, غدير از نگاه شاعران .

24 پيامى بزرگ از بزرگ پيامبران (فارسى , چاپى )
حسين بن احمد عماد زاده (عماد الدين , اصفهانى , كرونى ) م 1410ق .
چاپ اول : مكتب قرآن , تهران .
چاپ دوم , انتشارات كتابخانهء صدر, تهران , سال 1355ش .
چاپ دهم : مكتب قرآن , تهران .
وزيرى , 283ص .
اين كتاب از جمله كتب نسبتاً جامع در موضوع غدير, و در حد خود بسيار قابل استفاده است .
در اين كتاب پس از مقدمه دربارهء پيامبر (ص ) و اميرالمؤمنين (ع ) در قضيهء غدير به طور اختصار همراه با حكايات واحاديث صحبت شده است . سپس مطالبى دربارهء سفر حجةالوداع و بيان عظمت و اهميت غدير و خطبه و مجلس آن و همچنين محل و موضوع و مؤلفين غدير و نيز اسناد خطبه كه در آنها 110نفر از روايان نامبرده شده بيان شده است .
پس از آن خطبهء كامل و مفصل غدير از روى نسخهء شيخ محمد باقر زند كرمانى ـ كه بقول مؤلف ـ از كتب معتبراستخراج شده است بعد از مقابلهء با بحار و احتجاج طبرسى همراه با ترجمهء زيرنويس از فاضل مذكور (زند كرمانى ) درطرف راست صفحات و در طرف چپ ترجمهء فنى همراه با كمى توضيح از مؤلف (آقاى عماد زاده ) در هشتاد و دوصفحه است .
سپس پاره اى از فضايل اميرالمؤمنين (ع ) و در آخر آنه سه قصيده و يك مثنوى در مدح آن حضرت آورده شده , وبعد صد و ده حديث از كتب عامه و صد و ده حديث از كتب شيعه در فضايل آن حضرت , هميچنين صدو ده منقبت از];ّّمناقب حضرتش كه مورد اتفاق همگان است آورده شده , و در آخر قصيده و مثنوى و مطالبى به عنوان خاتمه بيان شده است .

نكات قابل توجه :
1 تأليف اين كتاب حدود سال 1350ش , 1391ق انجام شده , چنانچه مؤلف در مقدمه بيان نموده است .
2 ظاهراً در نظر گرفتن عدد صد و ده در چند بخش اين كتاب و شمارش احاديث و مناقب و غيره به اين تعداد ازباب تطابق نام مقدس <على (ع )>با اين عدد به حساب حروف ابجد است .
3 نام اين كتاب در چاپهاى آن مختلف است : در چاپ هاى قديمى همين نام نوشته شده و چاپهاى آخر نام <پيام بزرگ از بزرگ پيامبران >است و نيز در كليهء چاپها در پشت جلد و يا عطف آن يا داخل كتاب گاهى اين نام و گاهى نام ديگر نوشته شده است .
در كتاب الغدير فى التراث الاسلامى ص 195ش 97نام <خطبهء غدير, پيام بزرگ از بزرگ پيامبران >و در مجلهء تراثناشمارهء 28ص 130ش 1672نام <خطبهء غدير>آمده است .
از تمام اين نامها, نام صحيح همين نام (پيامى بزرگ از بزرگ پيامبران ) است , چرا كه در اكثر چاپها و موارد اين نام به چشم مى خورد.
4 دو كتاب ديگر نيز از مؤلف به نامهاى <خطبهء پيامبر اكرم (ص ) در غدير خم >فارسى و <خطبة النبى الاكرم (ص )يوم الغدير>عربى كه در واقع گزيده اى از همين كتاب هستند معرفى شده است .
5 در مقدمهء چاپ دهم آمده كه از اين خطبه در ظرف هفت سال بيش از چهل و پنج هزار نسخه در ايران و مصرچاپ و منتشر گرديده است .

25 پيرامون روز تاريخى غدير(فارسى , چاپى )
لطف الله بن محمد جواد صافى (گلپايگانى ).

( ت )

26 تبليغ رسالت (اردو, چاپى )
سيد غلام اصغرى هندى .
ادارهء مجلهء اصلاح , كهجوه , سارن , بيهار (هند).
در اين كتاب ابحاثى پيرامون آيهء <يا ايها الرسول بلغ ما انزل ...>و نزول آن در غدير و ابحاثى در امامت اميرالمؤمنين (ع ) آمده است .

27 تحفهء غديريه (فارسى , چاپى )
محمد حسين توتونچى (تبريزى ), م 1397ق .
تبريز, سال 1390ق .

حكيم صلح جهانى : خطبهء رسول اكرم (ص ) در سفر حجةالوداع (ملتجى ) = خطبهء رسول اكرم (ص ) در سفر حجةالوداع
(فارسى , چاپى )

28 تراثنا, ش 21العدد الخاصّ بالغدير)(عربى , چاپى )
جمعى از محققين .
مؤسسهء آل البيت (ع ) لاحياء التراث , قم سال 1410ق .
وزيرى , 454ص .
اين كتاب شمارهء بيست و يكم از مجلهء علمى و فصلى <تراثنا>است كه مطابق شماره چهارم از سال پنجم آن است ,و مخصوص غدير سال 1410قمرى در خارج از وقت صدور مجله تدوين و به چاپ رسيده است .
اين شماره شامل ده مقاله و كتاب است كه شرح موضوعات آنها به اين مضمون است :
1 الغدير عبرالتاريخ و التراث , كلام هيئت تحريريه .
2 الغدير فى حديث العترة الطاهرة, سيد محمد جواد شبيرى :
];ك ك فصل اول : واقعه غدير. فصل دوم : معرفى مواضع نزول آيه هاى اكمال و تبليغ . فصل سوم : حد گذارى روز غدير.فصل چهارم : غدير در بحار معصومين (ع ). فصل پنجم : روز غدير بزرگترين عيد در اسلام .
3 حديث الغدير التبليغ الاخير لامامة الامير, سيد على ميلانى .
امر امامت با خداست , بين حديث نور و حديث دار, بين حديث دار و حديث غدير, حديث غدير, خصايص غدير و اهميت آن , عنايت به حديث غدير, شواهد حديث غدير, موقفهاى متضاد, علما در غدير, مفاد حديث غدير,تشكيك در دلالت , بين غدير و حوض .
4 الغدير فى ظل التهديدات الالهية للمعارضة, سيد جعفر مرتضى عاملى :
به كتاب <الغدير و المعارضون >در همين كتابنامه مراجعه شود.
5 الغدير فى التراث الاسلامى , سيد عبدالعزيز طباطبائى :
به همين نام در اين كتابنامه مراجعه شود.
6 تعريف بمصادر الامامة فى التراث الشيعى , عبدالجبار رفاعى :
معرفى آنچه در امامت نگاشته شده , كه در چند شمارهء تراثنا چاپ مى شود.
7 تحقيق حول كتاب حديث الشورى , أحد مصادر الغدير, سيد محمد جواد شبيرى :
مبحث اول : نسبت كتاب به عمر و بن ثابت , مبحث دوم : وجود مردى به اسم عمر و بن ميمون و بن ابى المقدام ,مبحث سوم : اعتقاد شيخ در يكى بودن عمرو بن ميمون با عمرو بن ابى المقدام ثابت , مبحث چهارم : نسبت كتاب حديث شورى به عمر و بن ميمون اودى , مبحث پنجم : بيان مختار در مسئله .
8 غديريّة للحرالعاملى , تحقيق اسد مولوى :
غديريه اى از ديوان شيخ حر عاملى كه پس از انتخاب و تحقيق در اين مجله چاپ شده است .
9 الاعلام بحقيقة اسلام اميرالمؤمنين (ع ), محمد بن على كراجكى , تحقيق : على موسى كعبى .
تمام مطالب زير به عنوان فصل آمده است : اسلام اميرالمؤمنين (ع ), اميرالمؤمنين (ع ) اولين كسى بود كه بعد ازحضرت خديجه ايمان آورده , اسلام اميرالمؤمنين از روى بصيرت و استدلال بود. مسئلهء بلوغ .
10 دليل النص بخبر الغدير على امامة أميرالمؤمنين (ع ), محمد بن على كراجكى , تحقيق : اسامه آل جعفر:
به همين نام در اين كتابنامه مراجعه شود. نكته قابل توجه :
در <الغدير فى التراث الاسلامى >ص 219ش 142از اين كتاب با نام <العدد الخاص بالغدير من مجلة تراثنا>ياد];ّّنموده است .

29 ترجمهء چهل حديث از جلد دهم كتاب الغدير(فارسى , چاپى )
سيد حسن موسوى (اصفهانى ).
تهران , سال 1977م .
چاپ سوم : ناشر: مؤلف , تهران , سال 1413ق , 1371ش .
جيبى , 39ق .
كتاب ترجمهء چهل حديث از جلد دهم كتاب <الغدير>علامهء امينى به فارسى است .

رجمهء خطبهء غدير خم = خطبهء غدير خم (فارسى , چاپى )

30 ترجمهء خطبهء غديريّه (فارسى , خطى )
محمود بن محمد تقى كلباسى , م 1365ق .
ماشين نويسى , سال 1360ق .
فهرست نسخه هاى خطى كتابخانهء جامع گوهر شاد ج 2ص 555ش 452
اين كتاب ترجمهء خطبهء مفصل و طولانى غدير است كه با اشراف حجةالاسلام حسن على مرواريد در سال 1360مرى انجام شده و مقدارى از اواخر ترجمه از ايشان است .
در آخر كتاب مخمسى فارسى از صامت اميرالمؤمنين (ع ) آورده شده است .

31 ترجمهء الغدير(اردو, خطى )
عبدالحسين بن احمد امينى (تبريزى , نجفى ) م 1390 .
مترجم : مصطفى جوهر هندى (بيهارى ).
اين كتاب ترجمهء جلد اول كتاب <الغدير فى الكتاب و السنة و الادب >علامهء امينى به زبان اردو است .

نكتهء قابل توجه :
];ّّاين كتاب قبل از اينكه به چاپ برسد در چاپخانه از بين رفته است ...!!

32 ترجمة الغدير(اردو, چاپى )
عبدالحسين ابن احمد امينى (تبريزى , نجفى ) م 1390ق .
مترجم : سيد على اختر هندى (گوپال پورى ).
چاپ : بمبئى (هند).
اين كتاب ترجمهء جلد اول كتاب <الغدير>علامهء امينى به اردو است .

33 ترجمهء الغدير, 22ج (فارسى , چاپى )
عبدالحسين بن احمد امينى (تبريزى , نجفى ) م 1390ق .
از آنجا كه ترجمهء <الغدير>توسط چند نفر انجام شده اند نام مترجم و مشخصات چاپى و كتابشناسى هر جلد راجداگانه مى آوريم . ابتدا كتابشناسى كل كتاب بيان مى شود.
اين كتاب ترجمهء تمام جلدهاى يازده گانهء <الغدير فى الكتاب و السنة و الادب >علامهء امينى به فارسى است كه توسط مترجمان متعددى در بيست و دو جلد انجام گرفته و از نظر تنظيم جلدها با <الغدير>متفاوت و گاهى جلدى ازترجمه تا اواسط جلدى از الغدير رسيده و جلد بعدى از آنجا به بعد است .
1
مترجم : سيد محمد تقى واحدى .
تصحيح و مقابله : سيد هادى سينا.
چاپ اول : جامعهء تبليغات اسلامى , سال 1381ق , 1340ش .
چاپ دوم : كتابخانهء بزرگ اسلامى , انتشارات غدير, تهران .
چاپ چهارم : كتابخانهء بزرگ اسلامى , تهران , سال 1365ش .
چاپ پنجم : همان ناشر, سال 1369ش .
وزيرى : 174+ 244ص .
اين جلد شامل مقدمه اى مفصل در صد و هفتاد و چهار صفحه است . در اين مقدمه ابتدا مطالبى دربارهء ولايت ];ّّاميرالمؤمنين (ع ) آمده سپس نامه هاى تفريظ از سلاطين و علما بر الغدير ترجمه شده و اشعارى از شعراى عرب وفارسى در مدح الغدير ذكر گشته , و نهايتاً اقداماتى كه به عنوان تشكيل مكتبهاى الغدير براى تدريس آن در ايران وخارج از ايران انجام شده ذكر شده است .
براى آنك يك دور كامل مندرجات الغدير براى خواننده روشن باشد فهرستى از تصحيح : محمد باقر بهبودى .
سپس به كتبى كه دربارهء حديث غدير تأليف شده اشاره نموده و بعد از آن مطالبى در شرح حال علامه امينى آورده شده است . بعد از آن اهميت و خصوصيات كتاب الغدير مطرح شده در خاتمه ترجمهء الغدير توضيح داده شده ومتذكر شده كه <جامعهء تعليمات اسلامى >به اين مهم اقدام نموده است و ذيل آنرا آقاى واحدى به تاريخ ماه صفر سال 1381قمرى امضا كرده است .
پس از پايان مقدمه ترجمهء جلد اول الغدير آغاز شده و تا پايان اين جلد راويان حديث غدير از علما 360نفر ذكرشده است .
2:
مترجم : سيد محمد تقى واحدى .
تحصيح و مقابله : سيد هادى سينا.
كتابخانهء بزرگ اسلامى , انتشارات الغدير, تهران .
وزيرى , 408ص .
چاپ پنجم : كتابخانهء بزرگ اسلامى , تهران , سال 1369ش .
اين جلد از اول مناشده و احتجاج با حديث غدير آغاز شده و سپس بحث غدير در قرآن و عيد غدير در اسلام وسخنى چند پيرامون حديث غدير آورده شده است . بعد از آن دربارهء مفاد حديث غدير مطالبى آمده و تا بحث انتقاد ازابن كثير, جلد دوم پايان يافته است .
3
مترجم : سيد محمد تقى واحدى .
تصحيح : محمد باقر بهبودى .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , انتشارات غدير, تهران .
وزيرى : 328ص .
];ّّچاپ دوم : سال 1362ش .
در اين جلد بخش شعراى غدير آغاز مى شود و از شعراى قرن اول تا محمد حميرى ذكر مى شود.
4:
مترجم : على شيخ الاسلامى .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , تهران .
وزيرى , 304ص .
چاپ : سوم : سال 1362ش .
اين جلد از شعراى قرن دوم آغاز مى شود و به شعراى قرن سوم مى رسد و تا دعبل در اين جلد ذكر شده است .
5:
مترجم : جمال موسوى .
تصحيح : محمد باقر بهبودى .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , انتشارات غدير, تهران .
چاپ دوم : سال 1362ق .
وزيرى : 364ص .
اين جلد بقيهء شعراى قرن سوم را از ابواسماعيل علوى آغاز كرده و تا پايان شعراى اين قرن آورده , و سپس قسمتى از شعراى قرن چهارم را ذكر كرده است . در اين جلد مباحث بسيارى دربارهء منكرين فضايل اهل بيت (ع ) و نمونه هايى از موارد انكارشان ذكر شده است . و تا انكار حديث ولايت و پاسخ آن مطلب پيش رفته است .
6:
مترجمه : جمال موسوى .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , تهران سال 1353ش .
وزيرى , 222ص .
چاپ دوم : سال 1362ش .
چاپ سوم : بنياد بعثت , تهران , سال 1370ش .
وزيرى , 322ص .
];ّّچاپ ششم : كتابخانهء بزرگ اسلامى , تهران , سال 1369 .
وزيرى , 363ص .
در اين جلد ابتدا مقدمه اى در نقش الغدير در شناخت منابع اصيل فكر اسلامى آمده و سپس بقيهء شعراى قرن چهارم از بحث انتقادى دربارهء كتاب <البداية و النهاية>آغاز شده و تا ابو فراس حمدانى ذكر شده است .
7:
مترجم : محمد باقر بهبودى .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , تهران , سال 1354ش . 1976م .
چاپ دوم : سال 1362ش .
چاپ سوم : بنياد بعثت , سال 1370ش .
وزيرى , 352ص .
اين جلد بقيهء شعراى قرن چهارم از كشاجم شروع شده و پس از پايان شعراى قرن چهارم , قرن پنجم را ذكر كرده و تاشريف رضى در اين جلد ذكر شده است .
8:
مترجم : محمد باقر بهبودى .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , تهران , سال 1356ش . 1988م .
چاپ دوم : سال 1363ش .
چاپ سوم : بنياد بعثت , سال 1370ش .
وزيرى , 288ص .
اين جلد بقيهء شعراى قرن پنجم از ابو محمد صورى شروع شده , و پس از اتمام قرن پنجم شعراى قرن ششم تاعمارهء يمنى ذكر شده است .
9:
مترجم : زين العابدين قربانى .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , انتشارات غدير, تهران , سا ل 1353ش .
وزيرى : 346ص .
];ّّچاپ سوم : كتابخانهء بزرگ اسلامى , سال 1360ش .
چاپ چهارم : بنياد بعثت , سال 1370ش .
وزيرى , 346ص .
اين جلد بقيهء شعراى قرن ششم از سيد محمد اقساسى شروع شده و قسمت اعظم آن دربارهء علم غيبت ائمه (ع ) وزيارت قبور است .
10:
مترجم : زين العادبدين قربانى .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , تهران , سال 1354ش .
چاپ سوم : همان ناشر, سال 1363ش .
چاپ چهارم : بنياد بعثت , سال 1370ش .
وزيرى , 360ص .
اين جلد در معرفى جاعلين احاديث و بحث دربارهء جعل و تحريف است . در اواخر اين جلد شعراى قرن هفتم آغازمى شود و تا بهاءالدين اربلى پايان مى يابد.
11:
مترجم : محمد شريف رازى .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , بنياد بعثت , تهران , چاپ اول , سال 1403ق , 1361ش .
وزيرى : 404ص .
در اين جلد ابتدا چند تفريظ ترجمه شده و سپس شعراى غدير در قرن هشتم ذكر شده است . در اين جلد عجايب بى پايه از نمونه هاى اظهار علم عمر بيان شده است .
12
مترجم : محمد شريف رازى .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , بنياد بعثت , تهران , سال 1403ق , 1361 .
وزيرى , 410ص .
اين جلد كه ترجمهء بخش دوم از جلد ششم متن عربى است از بحث متعه آغاز شده و سپس قسمت <نوادر الاثر فى ];ّّعلم عمر>كه بيش از صد نمونه از جهل عمر به مسائل دينى است آمده , و سپس تا ذكر قصايد علاءالدين حلى در اين جلد آمده است .
13:
مترجم : اكبر ثبوت .
چاپ سوم : سال 1363ش .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , تهران , سال 1356 .
وزيرى , 362ص .
اين جلد بقيهء شعراى غدير در قرن نهم آغاز شده تا بحث دربارهء خالدبن وليد خاتمه يافته . و در پايان هفده صفحه دربارهء كتاب الغدير و اهميت آن سخن گفته است .
14:
مترجم : اكبر ثبوت .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , تهران , سال 1356 .
چاپ سوم : سال 1363ش .
چاپ چهارم : بنياد بعثت , تهران , سال 1369ش .
وزيرى , 392ص .
در اين جلد ابتدا مقدعه اى با عنوان <آنچه هنگام خواندن الغدير بايد به ياد داشت آمده و سپس مباحث مربوط به ابوبكر مطرح شده و اواخر اين جلد دربارهء ايمان حضرت ابوطالب (ع ) است .>
15:
مترجم : اكبر ثبوت .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , تهران , سال 1356 .
چاپ سوم : سال 1361ش .
چاپ چهارم : بنياد بعثت , تهران , سال 1370ش .
وزيرى , 376ص .
اين جلد پس از ادامهء بحث درباره فضايل حضرت ابوطالب (ع ) به فضايل ساختگى درباره ابوبكر و عمر و عثمان و];ّّنيز بدعتهاى آنان پرداخته است .
16:
مترجم : اكبر ثبوت .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , تهران , سال 1357 .
چاپ سوم : سال 1363ش .
وزيرى : 261ص .
چاپ چهارم : بنياد بعثت , تهران , سال 1370ش .
وزيرى , 284ص .
اين جلد ادامهء بدعتهاى عثمان است , و در خاتمه چند تقريظ دربارهء كتاب الغدير به فارسى ترجمه شده است .
17:
مترجم : جلال الدين فارسى .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , دارالكتب الاسلامية, تهران , سال 1354 .
وزيرى : 343ص .
چاپ سوم : سال 1363ش .
چاپ چهارم : بنياد بعثت , تهران , سال 1370ش .
در آغاز اين جلد پس از آوردن چند تقريظ, بقيهء بدعتهاى عثمان را آورده است .
18:
مترجم : جلال الدين فارسى .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , داراكتب الاسلامية, تهران , سال 1354 .
چاپ چهارم : بنياد بعثت , تهران , سال 1370ش .
وزيرى : 327ص .
در اين جلد ابتدا دربارهء عثمان سخن به ميان آمده و سپس فضايل جعلى او مطرح شده و در خاتمه فضايل جعلى ابوبكر و عمر نيز مورد بحث قرار گرفته است .
19:
];ّّمترجم : جلال الدين فارسى .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , تهران , سال 1356 .
چاپ سوم : سال 1363ش .
چاپ چهارم : بنياد بعثت , تهران , سال 1370ش .
وزيرى , 312ص .
در آغاز اين جلد چند تفريظ ترجمه شده , و سپس ادامه بحث جلد قبلى دربارهء فضايل جعلى ابوبكر و عمر وعثمان مطرح شده است . در اين زمينه بحث دربارهء فضيلت سازى براى معاويه مطرح شده , و سپس دوران زندگى سياهش تبيين گرديده است .
20:
مترجم : جلال الدين فارسى .
چاپ سوم : كتابخانهء بزرگ اسلامى , بنياد بعثت , تهران , سال 1363ش .
وزيرى , 280ص .
اين جلد دربارهء بدعتهاى و جنايات معاويه است و در خاتمه فضايل جعلى او مورد بحث قرار گرفته است .
21:
مترجم : جليل تجليل .
چاپ اول : كتابخانهء بزرگ اسلامى , بنياد بعثت تهران , سال 1365 .
چاپ سوم : بنياد بعثت , تهران , سال 1373ش .
وزيرى , 320ص .
اين جلد ادامه فضايل ساختگى معاويه است , و در نيمهء دوم اين جلد به فضايل ساختگى دربارهء افراد ديگرى كه جعالين ساخته اند صحبت شده است .
22:
مترجم : جليل تجليل .
كتابخانهء بزرگ اسلامى , بنياد بعثت تهران , چاپ اول , سال 1365 .
وزيرى , 352ص .
];ّّاين جلد دنبالهء شاعران قرن نهم است كه از ضياءالدين هادى آغاز مى شود, سپس شاعران قرن دهم , يازدهم ودوازدهم ذكر شده و با ذكر سيد بدر الدين از شعراى قرن دوازدهم پايان يافته است , كه منطبق بر پايان جلد يازدهم الغدير است , و با اين جلد ترجمه نيز پايان مى يابد.

نكات قابل توجه :
1 در كتاب <سيرى در الغدير>از فرزند مؤلف دانشمند مرحوم محمد امينى ص 157 دو صفحه دربارهء اين كتاب (ترجمهء الغدير) صحبت نموده , كه مراجعهء به آن لازم است !
2 چنانچه ملاحظه شد, اين كتاب در طى چند سال و به طور غير منظم توسط افراد مختلف ترجمه و چاپ شده است .
3 براى ترجمه هاى ديگر <الغدير>به فارسى و اردو, به خود كتاب <الغدير>مراجعه شود.
4 جلد اول اين كتاب (ترجمهء الغدير) در چاپ اول با نام <عناية الامير فى ترجمة الغدير>چاپ شده ولى اين نام درچاپهاى ديگر و نيز هيچ چاپى از جلدهاى ديگر نيامده است .
5 در تراثنا شماره 28(عبدالجبار رفاعى ) ص 148ش 1802 و نيز معجم ماكتب عن الرسول و اهل البيت (ع ) ج 6ص 190ش 15160 جلد هشتم را از ترجمهء <فرهاد جلالى >دانسته است ! در حاليكه در چاپى آن نام <محمد باقربهبودى >آمده است .
6 براى توضيح بيشتر كتابشناسى به كتاب <الغدير>مراجعه شود.

34 ترجمهء الغدير (ناتمام )(فارسى , خطى )
عبدالحسين بن احمد امينى (تبريزى , نجفى ) م 1390ق .
مترجم : محمد امينى , رضا امينى , احمد امينى (فرزندان مؤلف ) .
اين كتاب ترجمهء كتاب <الغدير فى الكتاب و السنة و الادب >علامهء امينى است كه توسط فرزندان مؤلف تا جلدسوم ترجمه شده و در راه تكميل است .

رجمة كتاب الغدير, 2ج (موسوى ) = الغدير, 2ج (اردو, چاپى )
رجمهء (منظوم ) خطبهء غدير خم (جبروتى ) = خطبهء غدير خم (فارسى , چاپى )
];

ّّ35 تصحيح أسانيد الغدير, ج 1(ناتمام ) (عربى , خطى )
حسين بن عبدالله معتوقى (قطيفى , كويتى ).
كتاب در اسانيد غدير است كه در آن حودد ششصد سند تا بيش از صدو بيست صحابى براى حديث و واقعهء غديرجمع آورى شده است . در اين كتاب بر حسب حروف الفبا نام يكايك صحابه برده شده و سندهايى از حديث غدير راكه به او منتهى مى شود ياد آور شده , و نيز اگر هر سندى از چند طريق است بيان نموده است .
پس از طرح هر سلسله اسناد به بحث و بررسى در آن پرداخته و از نظر علمى و رجالى بحث را تمام كرده , به اين صورت كه فرد فرد افراد را مطرح نموده , و در هر كدام ابتدا مدح هاى در او, سپس ذم هاى نسبت به او آورده شده و درآخر نتيجه گيرى نموده است .
افرادى كه يكبار توضيحات درباره شان گفته شده تكرار نمى شوند و در هر دفعه كه نامشان مى آيد به مورد اول ارجاع داده شده اند. كتاب همراه با پاورقى هاى مفصل و تحقيقى است .
جلد اول كتاب شامل سيزده نفر از صحابه است : 1 ابوهريره : كه حدود يازده تابعى از او نقل كرده اند. 2 اسعد بن زرارة: يك صحابى و يك تابعى از او .3 انس بن مالك : سه تابعى از او. 4 ابوليلى انصارى : يك تابعى از او. 5 ابوزينب نصارى : يك تابعى از او. 6 ابوفضالهء انصارى , يك تابعى از او. 7 ابوقدامهء انصارى : يك صحابى و دو تابعى از او. 8ابوالهيثم بن التيهان . 9 ابو رافع قبطى . 10 اسامة بن زيد.11 ابى بن كعب . 12 برء بن عازب : چهر تابعى از او. 13بريدة بن حصيب : يك صحابى و دو تابعى از او.
در اينجا جلد اول كه در خطى مؤلف پانصد و سى و دو صفحه همراه با پنجاه صفحه مقدمه است تمام مى شود.
باقى جلدها نيز در راه تدوين و تكميل است , و اين كتاب پس از اتمام تحقيقى بسيار مهم و ارزشمند خواهد بود.

نكتهء قابل توجه :
اين كتاب توسط مؤلف خلاصه گرديده و به نام <شرح أسانيد الغدير>است .

36 تعريب عبقات الانوار(عربى , خطى )
سيدهاشم عامل , م 1412ق .
اين كتاب ترجمه حديث غدير از كتاب <عبقات الانوار فى اثبات امامة الائمة الاطهار (ع )>ميرحامد حسين به عربى بدون هيچ تلخيص يا شرحى است .
];ّّ37 تفسير آية تبليغ الاية(عربى , چاپى )
محمد على بن عناية الله تبريزى (شيخ الاسلام ) م قرن 11ق , چاپ قم , سال 1415ق .
فهرست نسخه هاى خطى كتابخانهء دانشگاه تهران ج 9ص 819مجموعهء شمارهء 2144

نكته قابل توجه :
اين كتاب در جلد دوم كتاب <ميراث اسلامى ايران >(قم ) سال 1415ق , صفحهء 161به چاپ رسيده است .
فسير التكميل = التكميل (اردو, چاپى )

38 التكميل (اردو, چاپى )
سيد مرتضى حسين هندى (خطيب , فتح پورى , الله آبادى ).
نظامى پريس , لكنهوء (هند).
الذريعة ج 4ص 267ش 1242و ص 418ش 1839
الغدير ج 1ص 157ش 24
اين كتاب از كتابهاى بسيار ارزنده اى است كه دربارهء غدير تأليف شده , و بسيار فنى و عملى و تحقيقى است و شايديكى از مهمترين كتبى باشد كه در اين موضوع تأليف شده اند
انگيزهء تأليف اين كتاب كلام شبلى نغمان است كه ادعا نموده آية <اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتى ...>در روز دهم ذى الحجة و به مناسبت حج است نه غدير, و مؤلف ابتدا با طرح جدولها و مطالبى تقويمى اين كلام او را رد نموده و سپس شروع به بحث در جوانب مختلف غدير نموده است : تمهيد و توضيح قصهء حجةالوداع درقصيده اى به فارسى آمده و سپس كلمات نعمائى همراه با آدرس هاى دقيق و جواب از آنها يكى پس از ديگراست و به صورت (قال , اقول ) آورده شده است .
در اواسط كتاب به شمارش شعراى غدير همراه با ايراد اشعارشان و آدرس دقيق كه اكثراً اردو و كمى عربى هستندپرداخته و سپس در جوانب مختلف غدير و سفر حجةالوداع و جملهء <من كنت مولاه ...>بحث نموده , كه ابتدا اشعارمربوط را مى آورد و سپس فهرستى از نام نود و پنج نفر از مؤلفين اعم از مورخين و مفسرين كه اكثراً از عامه هستند وسفر حجةالوداع را نقل نموده اند را به ترتيب سال و فاتشان از سال 124تا 1306قمرى و دو نفر كه ظاهراً معاصرمؤلف بوده اند مى آورد, و بعد شروع به نقل اقوال و مطالب يك يك آنان بطور مفصل و با آدرسهاى دقيق نموده و بحث ];ّّو گفتگوهاى مفصلى با هر كدام دارد كه همراه با مؤيدات و مطالب جنبى از مدارك و منابع عامه است , ولى تاپانزدهمين كه محمد بن جرير طبرى (عامى ) است بيشتر بيان ننموده و شايد اين پانزده نفر هم به علت اهميت شان است , و بخصوص نسبت به طبرى در كتابهاى تاريخ و تفسيرش بسيار تحقيق و نقل نموده است . سپس تتمه اى براى كتابش بيان نموده , و در آخر عبارت طبرسى در خطبهء غدير را از احتجاج همراه با ترجمهء اردوى آن آورده و به مناسبت به تفسير سورهء حمد پرداخته كه در ضمن اشاره اى به معناى كلمهء <انعمت >و مناسبش با آيهء غدير نموده است .

نكات قابل توجه :
1 در الذريعه در دو مورد از اين كتاب با نامهاى <تفسير التكميل >و <التكميل >ياد نموده و فرموده اين كتاب تفسيرآيهء <اليوم اكملت لكم دينكم >است .
لازم به تذكر است كه علامه حاج آقا بزرگ طهرانى در هر دو مورديكه نام اين كتاب را برده شماره مسلسل نيز گذارده و اين مخالف روش اوست , چرا كه ايشان براى هيچ كتابى دو شماره مسلسل نگذارده , و اسامى تكرارى را بدون شماره مى آورد. و اشاره به مورد و اسم اصلى مى نمايند. ولى در اينجا در هيچ يك از دو مورد اشاره اى به ديگرى ندارند!
در كتاب الغدير نيز كتاب را با نام <تفسير التكميل >در تفسير آيهء <اليوم اكملت لكم دينكم >كه در غدير نازل شده معرفى نموده است .
2 چنانچه مؤلف در ابتدا مصادر كتاب را بيان مى نمايد, استشهادات ابن كتاب تقريباً در تمام موارد از عامه است وصد و هفتاد و هشت منبع عامى را در آنجا يادآور شده است .
3 تقريباً تمام صفحات كتاب داراى پاورقى هاى مفصل و عميقى است كه طى آنها مطالب بسيار مفيد و ارزنده اى راهمراه با آدرسهاى دقيق بيان نموده است .
4 فهرست مطالب كتاب به طور مفصل و در ابتداى كتاب قبل از فهرست مصادر آمده است كه تقريباً فهرست موضوعى كتاب است .
5 علامه نجم الحسن و علامه سيد على نقى و علامه سيد كلب حسين هر كدام تقريظى بر اين كتاب نوشته اند.
6 تأليف اين كتاب در 27شعبان سال 1351قمرى برابر با سال 1932ميلادى انجام شده است .

39 التنوير على صحة حديث الغدير(اردو, چاپى )
];ّّ؟
جمعيت شيعهء اثنى عشريه , سيالكوت (هند).
فهرست آثار چاپى شيعه در شبه قاره ج 1ص 114

نكتهء قابل توجه :
اين كتاب در رد يكى از متعصبين مخالفين به نام محمد ابراهيم كه صحت حديث غدير را انكار مى كرده تأليف شده است .

( ج )

جزء فى خطبة النبى (ص ) فى يوم الغدير (فراهيدى ) = خطبة النبى (ص ) يوم الغدير.(عربى , خطى )

جزء فى طرق حديث الغدير (دارقطنى ) = طرق حديث الغدير(عربى , خطى )

جزء فيه خطبة النبى (ص ) يوم الغدير (فراهيدى ) = خطبه النبى (ص ) يوم الغدير(عربى , خطى )

جمع طرق حديث <من كنت مولا فعلى مولاه >(خراسانى ) = طرق حديث الغدير(عربى , خطى )

جواب اعتراضات السيد الشريف الجرجانى (مشعشعى ) = رسالة فى حديث الغدير(عربى , خطى )

جواب اعتراضات السيد الشريف الجرجانى على حديث الغدير (شعشعى ) = رسالة فى حديث الغدير(عربى , خطى )

( چ )

40 چهرهء غدير
مهدى آزين فر.(فارسى , چاپى )
چاپ اول : مشهد, سال 1386ق , 1345ش .
رقعى , 60ص .
چاپ دوم : مشهد, سال 1387ق , 1346ش .
جيبى , 80ص

41 چهل حديث پيرامون غدير (فارسى , چاپى )
سيد مهدى موسوى .

42 چهل حديث ولايت و غدير (فارسى , چاپى )
معاونت امور فرهنگى وزارت ارشاد اسلامى (تهران ).
نشر: وزارت كشور جمهورى اسلامى ايران سال 1415ق , 1374ق .
پالتوئى , 118ص .
در اين كتاب پس از مقدمهء كوتاهى دربارهء وصايت و جانشينى پيامبر (ص ) چهل حديث از روايات شيعه كه هر يك گوياى گوشه اى از روز غدير است همراه با ترجمه آمده است .

( ح )

43 الحجر الدامغ المشتهر بالعذاب الواقع (اردو, چاپى )
سيد سبط الحسن بن وارث حسين جايسى (شمس العلماء, نقوى , هندى , لكنهوئى ) چاپ هند.
نكات قابل توجه :
1 مؤلف كتاب ديگرى در غدير به نام <حديث غدير كى سرگذشت >دارد.
2 همچنين كتابى ديگر به نام <هات الغدير>از سيد سبط حسين بن رمضان على جايسى معرفى شده است .

44 حجة الغدير(اردو, چاپى )
؟
چاپ دهلى (هند).
الذريعة ج 5ص 262ش 1429
اين كتاب در شرح حديث غدير است .
نكات قابل توجه :
1 كتابى به نام <حجة اللّه القدير على المنكر لحديث الغدير, الناكث عن مولاناالامير>از محمد على باروى معرفى شده كه آن نيز چاپ دهلى و به زبان اردو است . به احتمال ضعيف رابطه اى بين اين دو كتاب هست .
2 در مجلهء تراثنا شمارهء 21(عبدالجبار رفاعى ) ص 327ش 51 اين كتاب را از الذريعة با نام <حجة الغدير فى تعيين الفرقة الناجية>و مؤلف <محمد رضا بن قاسم غراوى (نجفى )>نقل مى نمايد در حاليكه در الذريعة فقط نام <حجةالغدير>موجود است و جمله فى شرح حديث الغدير بيرون از پرانتز و به عنوان توضيح كتاب است , و نيز هيچ مؤلفى براى اين كتاب معرفى نشده است !
البته در الذريعة بعد از اين كتاب كتابى به نام <الحجة الكافية فى تعيين الفرقة الناجية>از <محمد رضا بن قاسم غراوى (نجفى )>معرفى نموده و احتمال مى رود در نقل از الذريعة اشتباهى رخ داده است .
لازم به ذكر است كه در تراثنا شماره 28(عبدالجبار رفاعى ) ص 127ش 1650و 1651نيز اين دو كتاب معرفى شده , ولى در آنجا هيچ اشتباهى ديده نمى شود, و مطابق الذريعه است .
];ك ك 3 همچنين در كتاب معجم ما كتب عن الرسول و اهل البيت (ع ): ج 5ص 389ش 13344و 13345اين كتاب رااز الذريعة نقل نموده و مؤلفى ذكر نكرده است , و كتاب <حجة الله الغدير...>را با همان مؤلف از الذريعه نقل نموده است ولى در آنجا نيز بعد از معرفى كتاب <حجة الغدير>بدون مؤلف از الذريعة كتابى به نام <حجة الغدير فى تعيين الفرقة الناجية>از <محمد رضا بن قاسم غراوى (نجفى )>از الذريعة آورده و در هر دو يك آدرس از الذريعة داده است !

45 حجة الله القدير على المنكر لحديث الغدير, الناكث على مولانا الامير(اردو, چاپى )
محمد على باروى (پاكستانى ).
چاپ اول : چاپخانهء اثنى عشرى , لاهور (پاكستان ), سال 1330ق .
چاپ دوم : دهلى , سال 1907م .
فهرست كتابهاى چاپى شيعه در شبه قاره ج 1ص 119
براى توضيحات بيشتر به كتاب <حجة الغدير>مراجعه شود.

46 حديث الغدير(عربى , خطى )
منصور بن حسين آبى (ابوسعد, لائى , رازى , صاحب نثر الدرر) م قرن 5ق .
مناقب آل ابى طالب (ابن شهر آشوب ) ج 3ص 25
نهج الايمان (حسين بن جبور, نسخهء خطى ).
اثبات الهداة ج 1ص 36
بحارالانوار ج 37ص 157
الغدير ج 1ص 155
چنانچه در مناقب ابن شهر آشوب آمده در اين كتاب راويان حديث غدير بر حسب حروف الفبا شمارش شده است .
نكات قابل توجه :
1 مؤلف كتاب چنانچه از كتب رجالى شيعه و نيز عامه دانسته مى شود شيعه بوده و حتى بعضى گفته اند بسيار اهل ولا و از بزرگان شيعه و نيز از شاگردان شيخ طوسى بوده است .
];ّّبراى مراجعه به شرح حال او به كتاب الغدير فى التراث الاسلامى ص 81مراجعه شود كه حدود سيزده مورد راآدرس داده است .
2 لقب مؤلف مورد اختلاف است .
در مناقب آل ابى طالب و بحار از او لقب <لاتى >و علامه سيد عبدالعزيز طباطبائى در <الغدير فى التراث الاسلامى >در آخر لقب <آبى >را انتخاب نموده اند و گفته : مورد مناقب شايد اشتباه چاپى است , و نيز در بقيهء مواردى كه علامه ءيادشده آورده لقب <آلى >را گفته اند.
ولى علامهء امينين در <الغدير>و همچنين استاد طباطبائى در <الغدير فى التراث الاسلامى >در بيان نام مؤلف لقب <لائى >را آورده اند.
3 اين كتاب در <اثبات الهداة>حر عاملى با نام <كتاب الرازى فى نص الغدير>و جزو مصادر عامى آن كتاب كه شيخ حر با واسطه از آنها نقل نموده آمده است .
4 كتاب ديگرى به نام <رواة خبر غدير خم على حروف المعجم >از مولفى به نام <دارى >در كتاب <نهج الايمان >ازحسين بن جبور كه خطى است آمده وچون راويان غدير در آن كتاب به ترتيب حروف معجم است و مؤلف نيز <دارى >و شبيه كلمهء <رازى >است به احتمال قوى هر دو يك كتاب هستند.

47 حديث غدير(اردو, خطى )
سيد محمد قلى (پدر مير حامد حسين ) هم قرن 12ق .
الاسلام على ضوء التشيع (خراسانى ) ص 78

48 حديث الغدير(عربى , چاپى )
سيد كاظم بن قاسم رشتى (حسينى ) م 1259ق .
تبريز, سال 1277ق .
؟, 346ص .
فهرست كتب چاپى عربى (خابابا مشار) ص 307
نكات قابل توجّه :
];ّّ1 اين كتاب در مجموعه اى است كه مشتمل بر چند رساله و به صورت چاپ سنگى است .
2 در مجلهء تراثنا شماره 21(عبدالجبار رفاعى ) ص 329ش 510تعداد صفحات كتاب را 364ص بيان نموده است .

49 حديث غدير(اردو, چاپى )
على حسنين شيفته بن محمد قيوم هندى (جونفورى , پاكستانى ) م 1346ق , 1991م .
پاكستان , سال 1976م .
؟,256ص .
تذكرهء علماى اماميهء پاكستان ص 180
تكتهء قابل توجه ء:
اين كتاب اقتباسى از جلد اول كتاب <الغدير>علامهء امينى است , كه خود مؤلف نيز در آخر كتابش به آن تصريح نموده است .

ديث الغدير = كتاب الغدير (عربى , چاپى )

ديث الغدير = حديث غدير كى سرگذشت (اردو, چاپى )

50 حديث غدير (جانشين محمد (ص )) (فارسى , چاپى )
هيئت تحريريهء مؤسسهء در راه حق .همان مؤسسه , تهران , سال 1390ق , 1348ش .
چاپ ديگر: همان مؤسسه , قم , سال 1403ق , 1361ش .
چاپ ديگر: سال 1370ش .
جيبى , 12ص .

51 حديث غدير خم (عربى , خطى )
];ّّ؟
سير أعلام النبلاء ج 14ص 207در شمارهء 116
اين كتاب نقل حديث غدير خم از مؤلف است .
نكات قابل توجه :
1 در كتاب <الغدير فى التراث الاسلامى >ص 30ش 3از اين كتاب با نام <كتاب فى حديث الغدير>ياد نموده است .
2 لازم به تذكر است كه نام دقيقى براى اين كتاب و مؤلفش نيامده , و تنها مدرك كتاب <سير أعلام النبلاء>دهبى است , كه مضمون كلامش از قول كسى چنين است :...نزد عبيدالله (مهدى ) رفتم و ابو جعفر بغدادى نزد او ايستادبود.ن با او در آنچه براى آن احضار شده بودم صحبت نمودم . سپس گفت : بنشين , هنگاميكه نشستم كتابى نظرم راجلب نموده , و او به ابوجعفر گفت : كتاب را به شيخ نشان بده , كه وقتى ملاحظه كرده , ديدم حديث غدير خم است .
پس تنها استفاده اى كه مى توان نمود نام <حديث غدير خم >است و بس . و حتى مؤلف نيز نامعلوم است .

52 حديث غدير در فضيلت حضرت امير (ع )(اردو, چاپى )
سيد محمد عالم بن نور الهدى عريضى (باسط, هندى ) م 1321 .
لاهور (پاكستان ), سال 1320ق .

53 حديث غدير كى سرگذشت (اردو, چاپى )
سيد سبط الحسن بن وارث حسين جايسى (شمس العلماء, نقوى , هندى , لكنهوئى ) م 1354ق .
چاپ : هند.
الذريعة ج 6ص 378ش 2373
الغدير ج 1ص 156ش 20
اين كتاب دربارهء قضيه و حديث غدير است .
نكات قابل توجه :
1 از اين كتاب در الذريعه با نام <كتاب حديث الغدير>ـ در حرف (ح ) ـ و در الغدير با نام <حديث الغدير>ياد شده ];ّّاست .
2 علامه حاج آقا بزرگ تهرانى در طبقات اعلام الشيعة (قرن چهاردهم نقباء البشر) ج 2ص 807ش 1314با اينكه تمام تأليفات مولف را بيان نموده و اين كتاب را در الذريعة آورده , نامى از اين كتاب نبرده است !
3 مؤلف كتاب ديگرى به نام <الحجر الدامغ المشتهر بالعذاب الواقع >نيز در غدير دارد.
براى توضيحات بيشتر و نكات ديگر به آن كتاب مراجعه شود.

ديث من كنت مولاه = طرق حديث من كنت مولاه (عربى , خطى )

ديث من كنت مولاه فعلى مولاه = طرق حديث من كنت مولاه (عربى , خطى )

54 حديث الولاية(عربى , خطى )
احمد بن محمد (ابن عقده ) م 333ق .
الفهرست (شيخ طوسى ) ص 28ش 76
رجال النجاشى ص 94ش 233
مناقب آل أبى طالب (ابن شهر آشوب ) ج 3ص 25
معالم العلماء ص 17ش 77
كفاية الطالب ص 60
اليقين ص 183ب 37
اقبال الاعمال ص 453
وسائل الشيعه ج 30ص 165
بحارالانوار ج 37ص 157و ج 107ص 116
ايضاح المكنون ج 2ص 350
الذريعه ج 6ص 378ش 2376و ج 25ص 142ش 830
الغدير, ج 1ص 17 18 20 21 56 102 153
];ّّفهرست ظاهرية (الحديث ) ش 4581
اين كتاب ـ به طوريكه از موارد بالا به دست مى آيد ـ كتابى جامع دربارهء حديث و اسناد غدير و نص بر ولايت اميرالمؤمنين (ع ) بوده و تا اواسط قرن نهم هجرى در موضوع خود مورد استفادهء شيعه و عامه بوده است .
چنانچه ابن شهر آشوب در مناقب و سيد بن طاووس در اقبال گفته اند: در اين كتاب صد و پنج طريق , و به نقل علامهء امينى از ابن حجر در تهذيب التهذيب ج 7ص 337بيش از هفتاد صحابى براى سند حديث غدير آمده است .
علامهء امينى از <فتح البارى >نقل نموده كه اكثر اسانيد اين كتاب حسن و صحيح هستند. همچنين سيد بن طاووس به صحت نسبت كتاب به مؤلف آن تصريح نموده است .
نكات قابل توجه :
1 از اين كتاب با بيش ده اسم در كتب مختلف شيعه و عامه ياد شده است كه شرح آنها چنين است : 1 <كتاب الولاية>در سير أعلام النبلاء و وسائل الشيعه و بحار و ايضاح المكنون و معالم العلماء 2 <كتاب الولاية و من روى يوم غدير خم >در الفهرست شيخ طوسى 3 <كتاب الولاية و من روى غدير خم >در رجال النجاشى و الغدير فى التراث الاسلامى ص 41ش 6و تراثنا شمارهء 21(عبدالجبار رفاعى ) ص 329ش 512 4<كتاب من روى غدير خم > درمناقب آل أبى طالب و معالم العلماء 5و 6 <الولاية كتاب من روى غدير خم >و <الولاية>در معالم العلماء 7 <كتاب الولاية فى طرق حديث الغدير>در الغدير 8 <كتاب الولاية و من روى حديث غدير خم >در الذريعه 9 <كتاب حديث الولاية>در تراثنا شمارهء 21(عبدالجبار رفاعى ) ص 329ش 512 10 <رسالهء ولايت >11 همين نام (حديث الولاية)در اقبال و اليقين و الغدير و الذريعه .
به نظر مى رسد صحيح ترين نام همين نام (حديث الولاية) است , چرا كه سيد بن طاووس در اقبال و اليقين تصريح به نامگذارى مؤلف به اين نام كرده و در موارد ديگر چنين تصريحى نيست , و نيز دقت و امانت سيد در نقل مطالب واسامى و همچنين وجود نسخه اى از اين كتاب در نزد او, براى انتخاب اين نام از ميان تمامى اسامى كافى است .
2 نسخه اى نگاشته شده در سال 330قمرى همراه با خط شيخ طوسى و ديگر شيوخ اسلام كه بر آن نوشته بودندنزد سيد بن طاووس و در كتابخانهء او بوده كه در فهرست كتابخانه اش آمده است .
3 علامه حاج آقا بزرگ در دو مورد ازالذريعه از اين كتاب به طور مستقل ياد نموده و با شماره مسلسل آورده , و درمورد دوم به ذكر آن در مورد اول اشاره كرده است .
4 چنانچه گفته شده اين كتاب تا اواسط قرن نهم موجود و بسيار مورد استفاده بوده , ولى از آن تاريخ تاكنون هيچ ];ّّنسخه و يا نقلى از آن در هيچ كتابى كتاب ديده نشده است .
5 در بحار از قول علامهء حلى در اجازه كبيرش سند خود (علامهء حلى ) تا ابن عقده (مؤلف كتاب ) را براى اين كتاب آورده است .
6 در الغدير گفته كه ابن اثير در <اسدالغابة>و ابن حجر در <الاصابة>بسيار از او و كتابش نقل نموده اند.
ديث الولاية فى حديث الغدير (غريفى ) = الولاية الكبرى (عربى , خطى )

55 حساسترين فراز تاريخ , خطبهء رسول خدا (ص ) در روز غدير خم (فارسى , چاپى )
گردآورنده : مؤسسه حضرت صاحب الزمان (ع ) (مشهد).
ناشر: همان مؤسسه .
رقعى , 16ص .
در اين كتاب خطبهء غدير به نقل از چند منبع عامى و شيعى , و نيز داستان غدير آمده است .
نكات قابل توجه :
1 كتاب به زبانهاى عربى با نام <خطبة النبى (ص ) فى يوم غدير خم >و اردو با نام <واقعهء غدير كاخلاصه غدير كى دن رسول خدا (ص ) كاخطبه >ترجمه شده و در غدير با هم منتشر شده اند.
2 نام داخل كتاب <خطبهء رسول خدا (ص ) در روز غدير>است .

56 حساسترين فراز تاريخ يا داستان غدير (فارسى , چاپى )
ترجمه و نگارش جمعى از دبيران مشهد.
شركت سهامى انتشار, تهران , سال 1348ش .
چاپ هشتم : فجر, تهران , سال 1354ش .
جيبى , 314ص .
چاپ چهاردهم : دفتر تبليغات اسلامى , قم , سال 1362ش .
رقعى , 314ص .
اين كتاب يك دورهء نسبتاً كامل دربارهء غدير بحث كرده و در ضمن به تجزيه و تحليل واقعه و اثرات و بازتاب آن در];ّّآيندهء اسلام پرداخته است . بخشهاى كتاب از اين قرار است :
پيشگفتار, داستان غدير, اهميت غدير در تاريخ , غدير در كتاب خدا, عيد غدير, صحنهء تاريخى غدير, مؤلفان اسلامى و حديث غدير,نظر پيغمبر اكرم (ص ) در تأمين بقاى دين , امواج غدير, فلسفهء اجتماعى اين بحث (غدير),(نمونه اى ) از سخنان حضرت على (ع ), كلمات بزرگان و نويسندگان (درباره اميرالمؤمنين (ع )).
نكات قابل توجه :
1 اين كتاب با استفاده از كتاب <الغدير>علامهء امينى تهيه و با ترجمه و تنظيم بخشهايى از آن كتاب با قلمى خاص تأليف شده است .
2 كتاب <داستان غدير>(جيبى ) بخشى از همين كتاب است كه نيز توسط همين مؤلفين تنظيم گرديده است .

كايت يوم الغدير (استر آبادى ) = رسالة فى الغدير (فارسى , خطى )

لحلقات الذهبية, ج 6(قبيسى ) = يوم الغدير اكبر عيد للمسلمين (عربى , چاپى )

لحلقة السادسة من الحلقات الذهبية (قبيسى ) = يوم الغدير اكبر عيد للمسلمين (عربى , چاپى )

57 حماسهء غدير(فارسى , چاپى )
جمع و تدوين : سيد محمد حسين ملكوتى (متخلص به خدنگ ).
چاپ اول : انتشارات كتابخانهء حسينيهء آية الله جليلى , كرمانشاه , سال 1394ق , 1352ش .
وزيرى , 49ص .
چاپ دوم : همان ناشر, سال 1396ق , 1354ش .
اين كتاب در هشت بخش مقالاتى را از كتب چند نفر از مؤلفين جمع آورى نموده است .
1 حماسهء غدير (هيئت تحريريه ), كه در تجزيه و تحليل جريان غدير و وصايت است .
2 آشنايى با نهج البلاغه (مرتضى مطهرى ), كه از كتاب <سيرى در نهج البلاغة>گرفته شده است .
3 فراز درخشانى از برنامهء حكومت اميرالمؤمنين (ع ) (سيد مرتضى عسگرى ) كه از كتاب <احاديث عايشه >گرفته ];ّّشده است .
4 شعرى با عنوان : باد جان جهان فداى على (ع ) (محمد حسين بهجتى , متخلص به : شفق ).
5 تشيع مولود اسلامى (سيد محمد باقر صدر) كه از كتاب <التشيع والاسلام >گرفته شده است .
6 سرود لحظه ها! (سيد محمد حسين ملكوتى , متخلص به : خدنگ ).
7 حج , با شكوه ترين مراسم مذهبى (محمد آخوندزاده ), مقالهء مختصرى در اين موضوع همراه با شعرى در اسرارحج از محمد حسين بهجتى (متخلص به : شفق ) است .
لاله هاى سرخ , شعر (سيد محمد حسين ملكوتى , متخلص به : خدنگ )
نكتهء قابل توجه :
اين كتاب بعنوان نشريّه از كتابخانهء نامبرده است كه به مناسبت غدير در سال 1354شمسى چاپ شده است .

58 حماسهء غدير (فارسى , چاپى )
محمد رضا بن عبدالوهاب حكيمى (يزدى , خراسانى ).
كتاب به دو صورت به چاپ رسيده است :
1 رقعى : 354
چاپ اول : سال 1397ق , 1355ش .
چاپ دوازدهم : دفتر نشر فرهنگ اسلامى , تهران , سال 1366ش .
چاپ سيزدهم , همان ناشر, سال 1366ش .
2 وزيرى : 602ص .
چاپ دوم : چاپ درخشان , تهران .
چاپ سوم : دفتر نشر فرهنگ اسلامى , تهران , حدود سال 1396ق , 1369ش .
چاپ ديگر: سال 1372ش .
اين كتاب چنانچه واضح گرديد به دو اندازهء رقعى و وزيرى كه تعداد صفحات و مطالب نيز فرق دارد چاپ شده , به اين صورت كه فقط در چاپ وزيرى بخشى شامل مقالات و اشعار از افراد مختلف اضافه گرديده است .
اما چاپ رقعى كه از ابتداى چاپ وزيرى تا صفحه 355آن است چنين است :
];ّّكتاب تقريباً دربارهء علامه امينى و كتاب او (الغدير) و استفاده شده از آن همراه با مقدمات و توضيحات مفصل است .
ابتدا سرآغاز و سپس مدخل شامل : لحظه هاى عمر و ارتباط آن به غدير, شمارش متأخرين عامه كه غدير را دركتبشان آورده اند. تحليل سخن علايلى , پرسش شيخ سليم بشرى مصرى از سيد شرف الدين و جواب او, فلسفه ءسياسى اسلام , اهميت اعتقادى غدير, لزوم رعايت چهار موضوع : 1 چگونگى كنونى جهان اسلام و مشكلات مسلمين 2 تحليل حربهء استعمار بر عليه مسلمين كه تفرقه افكنى است 3 رعايت مؤلفين نسبت به احساسات خلقهاى مسلمان جهان 4 شناساندن جوهر اسلام . دنبالهء ابحاث : صحبت نمودن در غدير به طور فكر آزادانه مثل تاريخ نگاران , موضوع اسلامى كتاب <الغدير>احياگر سنت كه منظور <الغدير>است , فقه تاريخ در كتاب <الغدير>.
اضافهء چاپ وزيرى كه از صفحهء 355آن چاپ تا آخر است .
سى و چهار مقاله كه دوازده مقاله ترجمه شده از عربى و با عنوان <گردانيده ها>و بيست و سه مقاله فارسى با عنوان <نوشته ها>و نيز يازده شعر با عنوان <سروده ها>, كه همه در مدح و تقدير از كتاب <الغدير>است . توضيح اين بخشهاچنين است :
الف ـ گردانيده ها از: 1 محمد عبدالغنى حسن 2 محمد سعيد دحدوح 3 عبدالفتاح عبدالمقصود4 سيد حسن امين 5 حاج آقا بزرگ تهران 6 توفيق فكيكى 7 سيدعبدالحسين شرف الدين 8 محمد تيسير مخزومى 9عبدالرحمان كيالى 10 علاءالدين خروفه 11 بولس سلامه 12 محمد غلاب .
ب ـ نوشته ها از: 1 غلامرضا امامى 2 محمد تقى جعفرى 3 سيد حسن خديوجم 4 زين العابدين ذوالمجدين 5حسين رزمجو 6 عبدالحسين زرين كوب 7 سيد بشير حسين زيدى 8 سيد غلامرضا سعيدى 9 شبگير 10 محمدرضا شفيعى (كدكنى 11 سيد جعفر شهيدى 12 حسن صدر 13 سيد مرتضى عسگرى 14 حميد عنايت 15 على اكبر فياض 16 شيخ مجتبى قزوينى 17 ميرزا خليل كمره اى 18 مهدى محقق 19 مرتضى مدرسى (چهاردهى ) 20مرتضى مطهرى 21 سيد حسن نصر 22 سيد محمد هاشمى (كرمانى ) 23 جلال الدين همائى .
ج ـ سروده ها از: 1 نعمت آرزم 2 مهدى اخوان ثالث 3 سيد كريم فيروز كوهى 4 حبيب چايچيان 5 طه حجازى 6 قاسم رسا 7 سيد محمد حسين شهريار 8 محمد عبادى خيابانى 9 عبدالباقى گولپينارلى 10 سيد على گرمارودى (موسوى ) 11 محمد رضا حكيمى .
نكته قابل توجه :
];ّّمؤلف كتاب ديگرى با نام <بعثت , غدير, عاشورا, مهدى >چاپ دفتر نشر فرهنگ اسلامى , تهران , سال 1362مسى در 175صفحهء رقعى نيز دارد, ولى چون مستقل در غدير نبود در اين كتابنامه آورده نشد.

59 حماسهء غدير از ديدگاه حضرت زهرا (س )(فارسى , خطى )
محمد دشتى .
كتاب حاضر بيان غدير از ديدگاه حضرت فاطمه (س ) است , و در ضمن مطالبى در جوانب مختلف غدير دارد.
ابحاث كتاب در سه فصل چنين است :
1 حماسهء غدير در سه بخش : 1 ضرورت يادآورى حماسهء غدير 2 روش اتمام حجت با حادثهء غدير 3 سياست سران سقيفه , و روش مبارزاتى حضرت فاطمه (س ) .
2 ويرگيهاى غدير خم : 1 اجتماعى بى همانند, كه در جوانب اجتماعى و معنوى انگيزه از غدير است 2 فراوانى و انبوه حاضران 3 تحقق بيعت عمومى و همگانى 4 كيفيت والاى حماسهء غدير 5 صراحت در گفتار پيامبر (ص ):شامل مضمون فرازهايى از خطبه و بيان بعضى وقايع ديگر در غدير 6 گواهى حاضران در صحنهء غدير 7 فراوانى راويان حديث غدير (قرن اول تاكنون ): ابتدا 146صحابى كه قرن اول است , و سپس قرنهاى ديگر چنين است : قرن دوم 57نفر, قرن هشتم 20نفر, قرن سوم 93نفر, قرن چهارم 45نفر, قرن پنجم 24نفر, قرن هفتم 22نفر, قرن هشتم 20نفر, قرن نهم 18نفر, قرن دهم 14نفر, قرن يازدهم 12نفر, قرن دوازدهم 13نفر, قرن سيزدهم 13نفر, قرن چهاردهم 19نفر.
اين بخش قسمت عمده اى از كتاب است كلاً اسامى 496نفر از قرن اول تاكنون نام برده شده است .
3 بهره گيرى از حديث غدير, فاطمه (س ) و طرح همه جانبهء حديث غدير, افشاى دشمنان با ياد حماسهء غدير.
نكتهء قابل توجه :
1 اين كتاب به صورت مقاله اى در 85صفحه وزيرى براى كنگره اى كه به مناسبت غدير در تهران برگزار مى شودتدوين شده و در آنجا قرائت خواهد شد و تصميم بر اين است كه توسط مؤسسهء تحقيقاتى اميرالمؤمنين (ع ) به صورت كتاب مستقلى چاپ گردد.
2 كتاب ديگرى به نام <كوثر و غدير>از حسن انصارى زاده نيز هست , كه غدير در كلمات حضرت فاطمه (س ) رابيان نموده است .
];ّّ

( خ )

60 خبر الغدير(عربى , خطى )
؟.
فهرس المخطوطات فى المكتبة الغريبه فى الجامع الكبير بصنعاء (يمن ) ص 815مجموعهء شمارهء 247ش 26

61 خصائص الغدير(عربى , خطى )
محمد بن يعقوب كلينى (ابو جعفر, رازى ) م 328ق .
الذريعة ج 7ص 173ش 900
اين كتاب در فضايل و وقايع و نيز خصايص روز غدير است .
نكات قابل توجه :
1 چنانچه علامه ملا محمد باقر كجورى در اوايل كتابش <الخصائص الفاطمية>فرموده : اين كتاب مورد اعتماد واستشهاد علما بوده و در كتب امامت از آن نقل نموده اند و به گفتهء علامه حاج آقا بزرگ در <الذريعه >تا سال هزار هجرى باقى بوده است , چرا كه شيخ كفعمى متوفاى 905ق اين كتاب را از مصادر كتاب خود <البلد الامين >قرار داده است .
2 اين كتاب در الصراط المستقيم (بياضى ) با نام <خصائص يوم الغدير>آمده است .
صائص يوم الغدير (كلينى ) = خصائس الغدير (عربى , خطى )

62 خطابهء غدير (فارسى , چاپى )
محمد باقر بن محمد اسماعيل انصارى , خوئينى ).
چاپ اول نشر مولود كعبه , قم , سال 1415ق . 1374ش .
رقعى , 80ص .
در اين كتاب متن كامل خطبهء غدير با ترجمه فارسى آن آمده است . به عنوان مقدمه و آمادگى ذهنى , چند بخش قبل از متن خطبه قرار داده شده كه حقايقى از غدير را در ذهن ترسيم مى كند. عناوين بخشها چنين است .
غدير عقيدهء ما, تصويرى از واقعه غدير, شياطين و منافقين در غدير, نگرشى به اهداف خطابهء غدير, سند و متن و];ك ك كتابشناسى غدير, تهيه و تنظيم متن كامل خطبهء غدير, متن عربى خطبهء پيامبر (ص ) در غدير, ترجمهء فارسى خطبه ءغدير.
نكته قابل توجه :
اين كتاب خلاصه كتاب <اسرار غدير>از همين مؤلف است . بارى توضيح بيشتر به آن كتاب در همين كتابنامه مراجعه شود.

63 الخطاب المنير فى ذكرى عيد الغدير (عربى , چاپى )
حبيب بن محمد عاملى (آل ابراهيم , مهاجر, حنوى ) م 1384ق .
عماره (عراق ), سال 1350ق .
الذريعة ج 7 183ش 932
نكات قابل توجه :
1 مؤلف كتابى به نام <المولد و الغدير>دارد كه شامل ميلاد پيامبر (ص ) و سپس بيعت با اميرالمؤمنين (ع ) است ,كه چاپ صيدا به سال 1366ق است . ولى چون مستقلاً دربارهء غدير نيست در اين كتاب آورده نشده است .
2 نام مؤلف در طبقات أعلام الشيعة (قرن چهاردهم , نقباء البشر) ج 1ص 351ش 707<حبيب > است ولى درالذريعة و الغدير فى التراث الاسلامى ص 67ش 62<حبيب الله > است .

64 خطبهء پيامبر اكرم (ص ) در غدير (فارسى , چاپى )
حسين بن احمد عماد زاده (عمادالدين , اصفهانى , كرونى ) م 1410ق .
جيبى , 79ص .
كانون انتشارات شريعت , تهران .
جيبى , 95ص .
در اين كتاب ابتدا مقدمه اى در تاريخچهء مؤلفين غدير و روايت كنندگان خطبهء آن شامل صد و ده نفر از صحابه درشانزده صفحه و سپس متن عربى خطبه همراه با ترجمهء زيرنويس و مختصر, و نيز ترجمهء فنى و مفصل در صفحه ءمقابل آمده است .
];ّّنكات قابل توجه :
1 اين كتاب چاپهاى گوناگون دارد كه تاكنون چهار چوب و نيز چندين افست از آنها ديسده شده و اكثراً به صورت هديه توزيع مى گردد.
2 كتاب به عربى با اندكى تفاوت به نام <خطبة النبى الاكرم (ص ) يوم الغدير>نيز چاپ شده و هر دو گزيده اى ازكتاب اصلى مؤلف در غدير به نام <پيامى بزرگ از بزرگ پيامبران >است . براى توضيح بيشتر به آن كتاب مراجعه شود.

65 خطبهء رسول اكرم (ص ) در سفر حجةالوداع (فارسى , چاپى )
مهدى ملتجى .
سازمان انتشارات اشرفى , تهران , چاپ اول , سال 1356ش .
جيبى , 76ص .
در اين كتاب ابتدا احاديثى از پيامبر (ص ) و نيز مقدمه اى در غدير و سفارش به مطالعهء كتب مفيد بيان شده است .
سپس خطبهء غدير همراه با ترجمهء آن به صورت قطعه قطعه و گاهى قضاياى مربوط به غدير آورده شده و در ضمن ترجمهء مطالبى به عنوان تأييد و يا در انتقاد بر عامه و يا مطالب ديگر گفته شده است .
در آخر حديث ثقلين و چند نصيحت اخلاقى آمده است .
نكتهء قابل توجه :
در اين كتاب به مختصر مناسبتى در پاورقى انتقادات و انحرافات اجتماعى و دينى را يادآور شده , نصايحى را بيان نموده است .

طبهء رسول خدا (ص ) در روز غدير = حساسترين فراز تاريخ , خطبهء رسول خدا در روز غدير (فارسى , چاپى )

66 خطبهء غدير (اردو, چاپى )
ملك محمد حيدر.
پس سى ـ ايس ريتائوت , كوهستان پريس , لاهور (پاكستان ) سال 1389ق .
نام اين كتاب در كتاب <شيعه كتب حديث كى تاريخ تدوين >(سيد حسين مرتضى ) آمده است .
];

ّّ67 خطبة الغدير(فارسى , چاپى )
محمد حسين بن اسدالله اصفهانى (متخلص به صغير).
مترجم : محمد باقر كرمانى .
تدوين : جلال الدين همائى .
تهران , سال 1370ق , 1329ش .
چاپ ديگر: شركت طبع كتاب , تهران , كتابفروشى حاج غلامعلى كمالى , اصفهان , سال 1371ق , 1330ش .
چاپ ديگر: اصفهان سال 1330ق , 1371ش .
جيبى , 85ص .
چاپ پانزدهم : تهران سال 1409ق , 1367ش .
وزيرى , 384ص .
اين كتاب شامل خطبهء پيامبر (ص ) در روز غدير به صورت اعراب گذارى شده و به نقل از كتاب احتجاج (طبرسى )همراه با ترجمهء فارسى آن به صورت نثر است كه همه از محمد باقر كرمانى و نيز به صورت شعر از شاعر شهير است .خطبه همراه با ترجمه در سمت چپ و اشعار در سمت راست آمده است .
نكتهء قابل توجه :
جناب شيخ محمد باقر كرمانى به احتمال قوى همان شيخ محمد باقر زند كرمانى است كه در كتاب <پيامى بزرگ ازبزرگ پيامبران >(حسين عمادزاده ) خطبه و ترجمهء او آورده شده است . براى توضيح بيشتر به آن كتاب ـ در همين كتابنامه ـ مراجعه شود.

68 خطبة الغدير(عربى , چاپى )
؟
چاپ اول : منشورات الصادق , كربلا, سال 1383ق , 1963م .
چاپ دوم : سال 1387ق .
رقعى , 56ص .
نكتهء قابل توجه :
];ّّچاپ دوم اين كتاب در مجموعه اى شامل چند رساله چاپ شده است .

69 خطبة الغدير(عربى , چاپى )
هيئت الغدير الخيرية (قم ).
ناشر: همان هيئت .
رقعى , 16ص .
كتابى است مختصر كه پس از مقدمه اى كوتاه دربارهء غدير و خلافت , متن عربى كامل خطبه را آورده و در اول و آخرآن دو پاورقى مفصل دارد كه در واقع تاريخچهء مربوط به قبل از شروع خطبه و بعد از اتمام خطبه است .

طبة الغدير (رضوى ) = خطبة الغدير, منبع الغدير(اردو, چاپى )

طبهء غدير (عماد زاده ) = پيامى بزرگ از بزرگ پيامبران (فارسى , چاپى )

طبهء غدير, پيام بزرگ از بزرگ پيامبران (عمادزاده ) = پيامى بزرگ از بزرگ پيامبران (فارسى , چاپى )

70 خطبهء غدير خم (فارسى , چاپى )
عباس جبروتى (قمى ) .
چاپ : چاپخانهء علميه , قم , سال 1387ق .
جيبى : 16ص .
اين كتاب ابتدا غزلى در توحيد و سپس دربارهء غدير و ترجمهء قطعاتى از خطبه و واقعهء غدير آن است . بعد از آن درظلم منافقين پس از پيامبر (ص ) نسبت به اهل بيت (ع ) صحبت نموده و در آخر زبان حالى از امام زمان (عج ) است .

71 خطبة الغدير, منبع الغدير(اردو, چاپى )
سيد صفدر حسين رضوى (پاكستانى ).
];ّّكراچى (پاكستان ), سال 1376ق .

72 خطبهء غديرية (اردو, چاپى )
؟
چاپ : به اهتمام : عاصى محمد ميرزا, محمود آباد, (هند), سال 1313ق , 1986م .
وزيرى , 44 .
اين كتاب متن عربى خطبهء غدير را به صورت قطعه قطعه آورده و در زير هر قطعه ترجمهء فارسى آن را در شعرفارسى و به شكل مثنوى به طور كامل آورده است .
در آخر يازده رباعى و قصيده به عنوان تقريظ بر كتاب و نيز تاريخ چاپ آن به حساب حروف ابجد كه در اصطلاح (مادهء تاريخ ) ناميده مى شود آورده شده است .
نكتهء قابل توجه :
احتمال مى رود مؤلف كتاب همان عاصى محمد ميرزا باشد كه كتاب به اهتمام او به چاپ رسيده است .

لخطبة المباركة (لواسانى ) = الخطبة المباركة النبوية الغديرية (عربى , چاپى )

لخطبة المباركة الغديرية (لواسانى ) = الخطبة المباركة النبوية الغديريه (عربى , چاپى )

73 الخطبة المباركة النبوية الغديرية(عربى , چاپى )
سيد حسن لواسانى (حسينى , نجفى , تهرانى ), سال 1371ق .
ناشر: مؤلف .
رقعى , 48ص .
اين كتاب خطبهء پيامبر (ص ) در روز غدير را به نقل از طبرسى و خوارزمى و احمد بن حنبل و غير آنها, از عده اى ازصحابه نقل نموده و قضاياى اول و آخر و نيز در حين خطبه را ممزوج با آن آورده است . بعد از آن خطبهء معروف اميرالمؤمنين (ع ) كه حرف الف در آن به كار نرفته و سپس قصيده اى عربى در مدح آن حضرت آورده است .
];ّّنكته قابل توجه :
1 اين كتاب در مواردى با نامهاى <الخطبة المباركة>و <الخطبة المباركة الغديرية>و <الخطبة المباركة النبوية التى انشأها يوم الغدير>آمده است .
2 با اينكه ثابت نشد ولى به احتمال قوى ناشر همان مؤلف است .

لخطبة المباركة النبوية التى انشأها يوم الغدير (لواسانى ) = الخطبة المباركة النبوية الغديرية(عربى , چاپى )

74 خطبة النبى الاكرم (ص ) يوم الغدير (عربى , چاپى )
حسين بن احمد عماد زاده (عماد الدين , اصفهانى , كرونى ) م 1410ق .
چاپ : حدود سال 1392ق .
جيبى : 56ص .
اين كتاب ابتدا شامل كتبى است كه در غدير تأليف شده و سپس اسامى صد و ده نفر از روايت كنندگان غدير و درآخر خطبهء پيامبر (ص ) در غدير به طور مفصل آورده شده است .
نكات قابل توجه :
1 اين كتاب ترجمهء عربى كتاب : <خطبهء پيامبر (ص ) در غدير خم >از همين مؤلف با حذف ترجمهء فارسى است , وهر دو گزيده اى از كتاب <پيامى بزرگ از بزرگ پيامبران >از همين مؤلف هستند.
2 ظاهراً ترجمهء به عربى توسط شخصى ديگر انجام گرفته چرا كه در صفحهء چهارم كتاب كه پايان شمارش كتب ومؤلفات غدير است چنين دارد: <هذا ما استخرجه مؤلف الكتاب الاستاد حسين عماد زاده وفقه الله تعالى >, ولى بقيه ءكتاب ظاهراً توسط خود مؤلف به عربى ترجمه شده است .

طبة النبى (ص ) فى يوم الغدير (مؤسسة الامام صاحب الزمان (عج )) = خطبة (عربى , چاپى )

75 خطبة النبى (ص ) فى يوم غدير خم (عربى , چاپى )
گردآورنده : مؤسسة الامام صاحب الزمان عجل الله تعالى فرجه الشريف (مشهد).
];ّّناشر: همان مؤسسه .
رقعى , 12ص .
در اين كتاب خطبهء غدير از چند منبع شيعى و عامى , و نيز داستان غدير آمده است .
نكات قابل توجه :
1 اين كتاب ترجمهء كتاب <حساسترين فراز تاريخ خطبهء رسول خدا (ص ) در روز غدير خم >است .
2 نام داخل كتاب <خطبة النبى (ص ) فى يوم الغدير>است !

76 خطبة النبى (ص ) يوم الغدير (عربى , چاپى )
خليل بن احمد فراهيدى (عبدالرحمن , بصرى , نحوى ) م 175ق .
رسالة ابى غالب الزرارى ص 180ش 106
الذريعة ج 5ص 101ش 418
الغدير ج 1ص 154ش 5
اين كتاب در ابتدا فقط خطبهء پيامبر (ص ) در غدير بوده , و سپس شرح بعضى لغات و مشكلات را به آن اضافه نموده , و به تدريج به صورت كتابى از مؤلف درآمده است .
نكات قابل توجه :
1 به گفتهء علامهء امينى ابوغالب مؤلف كتاب است , ولى علامه حاج آقا بزرگ اشاره نموده كه خليل بن احمد مؤلف كتاب و ابوغالب روايت كنندهء آن است , و لذا خود ابوغالب در كتابش از اين كتاب به عنوان كتبى كه به خطش نوشته ياد مى كند نه مؤلفات خود.
2 اين كتاب به نامهاى <جزء فى خطبة النبى (ص ) فى يوم الغدير>در الذريعه و <جزء فيه خطبة النبى (ص ) يوم الغدير>در رسالة ابى غالب الزرارى نيز آمده است .

77 خطبة يوم الغدير (عربى , خطى )
سيد محمد بن ابى طالب حائرى (شمس الدين , موسوى ) م قرن 10ق .
نكتهء قابل توجه :
];ّّنام اين كتاب در نسخهء خطى كتاب مؤلف در كتابخانهء مدرسهء نمازى خوى شمارهء 459آمده است .

78 خطبة يوم الغدير (عربى , چاپى )
؟
جيبى , 20ص .
چاپ : المطبعة الحيدرية, نجف , سال 1344ق , 1925ك .

لاصة عبقات الانوار, ج 69(ميلانى ) = نفحات الازهار فى خلاصة عبقات الانوار (عربى , چاپى )

79 خلاصة الغدير (اردو, چاپى )
عبدالحسين بن احمد امينى (نجفى , تبريزى ) م 1390ق .
تلخيص : رضى جعفر نقوى (لاهورى ).
منشورات قرآن سنتر, لاهور (پاكستان ).
؟, 280ص .
اين كتاب ترجمه و تلخيص كتاب <الغدير>علامهء امينى به زبان اردو است .

80 خلفاى راشدين (حديث غدير, على بن ابى طالب ج 2 (فارسى , چاپى )
على روحانى (نجفى ).
ديانت , مشهد, سال 1386ق , 1345ش .
جيبى , 190ص .

( د )

81 داستان غدير (فارسى , چاپى )
جمعى از دبيران مشهد.
شركت سهامى انتشار, تهران .
جيبى , 73ص .
چاپ ديگر: انتشارات غدير (وابسته به كتابخانهء بزرگ اسلامى ) تهران .
جيبى , 80ص .
در اين كتاب ابتدا در پنج صفحه اشعار آغاز شاهنمامهء فردوسى آمده ! و سپس قضيهء حجةالوداع از ابتداى مقدمات و حركت و نيز مراسم حج و بازگشت , و در آخر واقعهء غدير با كمى عبارت پردازى و قلمى خاص همراه با جوانب اجتماعى اين قضايا بيان شده و تمام قضاياى قبل از غديريه عنوان مقدمه چينى و ربط به داستان غدير است .
نكات قابل توجه :
1 اين كتاب بخشى از كتاب <حساسترين فراز تاريخ يا داستان غدير>از همين مؤلفان است , و آن كتاب نيز بااستفاده از <الغدير>علامهء امينى تأليف گرديده است .
2 در يكى از چاپهاى كتاب مؤلف بيان نشده و در ظاهر به نام علامه امينى است . در <كتابنامهء غدير خم >كه زير نظربنياد نهج البلاغه تدوين شده ـ ص 22ش 29نيز مؤلف به همين نام آمده است در حاليكه همان كتاب فوق است .

82 داستان غدير (فارسى , چاپى )
بازنوشته : مصطفى زمانى (وجدانى ).
انتشارات پيام آزادى , تهران , سال 1369ش .
چاپ هفتم : همان ناشر, سال 1374ش .
خشتى , 16ص .
اين كتاب كلاً نقاشى و همراه با جملاتى كوتاه به شكل نثر كودكانه دربارهء غدير است , كه كودكان در ضمن نقاشى ورنگ آميزى مطالب عقيدتى را مى آوزند.
];ك ك نكتهء قابل توجه :
اين كتاب از سرى كتابهاى <قصه هاى پيامبران >و يا <بخوان و رنگ كن >است كه تماماً به يك سبك نوشته شده , وشمارهء ششم از آن دوره است .

83 داستان غدير (فارسى , چاپى )
غلامرضا دبيران .

84 داستان غدير در اسلام (فارسى , چاپى )
حسن بن عبدالله سعيد, م 1416ق .
كتابخانهء مدرسهء مسجد چهل ستون , تهران .
جيبى : 29ص .
چاپ ديگر: ؟
جيبى : 40ص .
ابتدا مقدمه اى در دوازده صفحه با عنوان <داستان غدير>است كه در آن قطعاتى از غدير را آورده و توضيحاتى درمورد امامت و پيامبر (ص ) و اميرالمؤمنين (ع ) داده است .
سپس با عنوان <اميرالمؤمنين >از ديدگاه وحى > كتاب را شروع نموده كه ابتدا فضايل اميرالمؤمنين (ع ) و جوانب زندگانى آن حضرت تا قضيهء غدير است و در تمام موارد به كتب عامه استناد نموده است .
نكات قابل توجه :
1 نام اين كتاب به طور دقيق به دست نيامد, چرا كه روى جلد آن فقط اين جمله است : <پيامبر اسلام (ص ) بدستورپروردگار جانشين خود اميرالمؤمنين (ع ) را براى زمامدارى مسلمين تعيين و معرفى مينمايد>. و در داخل كتاب چنانچه گفته شد در اول شروع نوشته شده <داستان غدير در اسلام >همچنين در ابتداى بخش دوم نام <اميرالمؤمنين (ع ) از ديدگاه وحى >آمده است .
در اينجا اين تذكر لازم است كه : كتابى به نام <على (ع ) از ديدگاه وحى >از همين مولف و همين ناشر در 28صفحه جيبى به مناسبت غدير چاپ شده است كه بخش دوم كتاب (داستان غدير در اسلام ) ـ كه توضيحش گذشت ـ بخشى ];ّّاز همين كتاب (على (ع ) از ديدگاه وحى ) است .
2 مؤلف كتاب ديگرى به نام <غدير پيوند ناگسستنى رسالت و امامت >دارد, كه بخشى از اين كتاب با بخش <داستان غدير در اسلام >آن كتاب يكى است .

85 الدراية فى حديث الولاية 17جزء (عربى , خطى )
مسعود بن ناصر سجستانى (ابوسعيد, ركاب ) م 477ق .
نهج الايمان (على بن يوسف , ابن جبير, نسخهء خطى ).
مناقب آل أبى طالب (ابن شهر آشوب ) ج 3ص 25
اقبال الاعمال ص 453 455 457
اليقين (سيد بن طاووس ) ص 95و 168ب 28
بحار ج 37ص 126 130 133 157
اثبات الهداة ج 1ص 36
الذريعة ج 8ص 56ش 168و ج 25ص 143در شمارهء 830
الغدير ج 1ص 155ش 11و ص 17
كتاب جمع آورى سندهاى مؤلف در حديث غدير تا صد و بيست نفر از صحابه است .
چنانكه سيد بن طاووس تصريح نموده اين كتاب جمع آورى احاديث پيامبر (ص ) در غدير و ديگر فضايل اميرالمؤمنين (ع ) در هفده جزء است , و در آن اسناد, مؤلف تا صد و بيست نفر از صحابه را بيان نموده است . ولى خودسيد در صفحهء 457گفته اين كتاب در يك مجلد و بيست كراسه (جزوه ) است !؟
در <الغدير فى التراث الاسلامى >از معجم شيوخ سمعانى , در حالات حسن بن يعقوب نيشابورى (ابوبكر) بيان نموده كه اين كتاب در جمع طرق حديث <من كنت مولاه فعلى مولاه >است و نسخه اى از آن را به خط زيباى نامبرده (ابوبكر نيشابورى ) ديده است .
نكات قابل توجه :
1 نامهاى مختلفى براى اين كتاب آمده است . سيد بن طاووس در اقبال كلمهء كتاب را به ابتداى اين نام اضافه نموده و شيخ حر عاملى از اين كتاب با نام <كتاب الشجرى فى نص الغدير>ياد نموده است .
];ّّاين كتاب در معجم شيوخ سمعانى و موردى از الغدير و موردى از بحار به نام <كتاب الولاية>آمده و در نهج الايمان (ابن جبير) كه نسخه اى خطى است نام <أسماء ارواة خبر غدير خم >و بالاخره در الذريعه با نام <الدراية لحديث الولاية>آمده است . و اما اين نام انتخاب شده (الذراية فى حديث الولاية) كه در كتاب <الغدير فى التراث الاسلامى >نيزهمين آمده است , نامى است كه سيد بن طاووس در اقبال گفته و تصريح به نامگذارى مؤلف كتابش را به اين نام نموده است , و در باقى موارد چنين تصريحى نيست , و يا اگر باشد كلام سيد در اين نوع موارد ـ بع علت دقت بيش از حد او ـبر ديگران مقدم است . و كلمهء كتاب را كه سيد در ابتداى اين نام آورده ظاهراً جزو آن نيست . همچنين مؤلف كتاب , دراكثر موارد با شهرت سجستانى و گاهى سجزى و در بعضى شجرى و در يك مورد سجرى آمده , و نيز كنيهء او در اكثرموارد ابوسعيد و در اقبال ابو سعد است .
لازم به ذكر است كه در مناقب ابن شهر آشوب و بحار و اثبات الهداة و نهج الايمان لقب شجرى آمده است , و درالغدير (علامهء امينى ) و نيز الغدير فى التراث الاسلامى (سيد عبدالعزيز طباطبائى ) ص 99ش 26با اينكه نام سجستانى و سجزى بيان شده , ارجاع به مناقب داده اند, و اين بيانگر اين است كه اين دو محقق نام شجرى را تصحيف يا اشتباه مؤلف و يا ناسخ از كلمهء سجزى پنداشته اند!؟
نتيجه اينكه اين دو نام ظاهراً يك مؤلف هستند و كتاب نيز يك كتاب بيشتر نيست و نام سجستانى كه در اكثر سجزى گفته شده براى مؤلف صحيح تر به نظر مى رسد. در اينجا چند مورد را بيان مى نمائيم : لسان الميزان ج 6ص 32 33سير أعلام النبلاء ج 18ص 533 البداية و النهاية ج 12ص 135 طبقات الحفاظ ج 1 446 مرآة الجنان ج 3ص 122 شذرات الذهب ج 3ص 357
3 مؤلف كتاب در اكثر موارد و تقريباً موارد و تقريباً تمام كتب رجالى عامه به مذهب قدريّه نسبت داده شده و دراقبال و اثبات الهداة او را از عامه و در الذريعه او را از شيعيانى كه از باب تقيه خود را معتزلى مى نموده اند دانسته است .از جمله اين موارد بحار ج 40ص 15ش 31است .
4 در اكثر بلكه تمام موارد شهادت به وثاقت مؤلف و دقت او در ضبط و نقل احاديث داده اند.
5 در لسان الميزان ج 2ص 33ش 1552از قول زاهر شحامى نقل نموده كه مؤلف كتابهايش را وقف نموده , و به احتمال زياد اين كتاب نيز جزو آنها بوده است .
6 اين كتاب از مصادر عامى كتاب <اثبات الهداة>است كه شيخ حر عاملى با واسطه از آن كتاب ها نقل نموده است .
7 كتابى به نام <كتاب فى طرق من كنت مولاه >از معاويه سجزى نيز آمده است .
];ّّلدراية لحديث الولاية (سجستانى ) = الدراية فى حديث الولاية (عربى , خطى )

86 در صحنهء غدير (فارسى , چاپى )
محمد مهدى بن محمد على ركنى (يزدى خراسانى ).
اداره امور فرهنگى آستان قدس , مشهد, سال 1410ق , 1360ش .
رقعى , 195ص .
در اين كتاب بر نتيجه گيرى از واقعهء غدير تأكيد شده و در آن از مقالات و گفتار ديگران نيز استفاده شده است .عناوين ابواب كتاب چنين است : مقدمه 1 آيهء تبليغ , 2 آيهء اكمال , 3 غدير چيست ؟ 4 غدير خم كجاست ؟ 5 عيدغدير, 6 عيد غدير سنت اسلامى است , 7 حديث تهنيت , 8 روز غدير از ايام الله است , 9 ولاء زعامت (از مرتضى مطهرى ), 10 اعتراف محدثان اهل سنت به درستى حديث غدير و تواتر آن , 11 تأليفات اختصاصى دربارهء حديث غدير, 12 در حضور پيامبر (ص ), 13 خطبه رسول اكرم (ص ) در غدير خم همراه با ترجمه (كه عربى در سمت راست و فارسى در چپ است , 14 پژوهشى در معناى مولى , 15 پاسخ يك سؤال , 16 شيعهء پيامبر (ص ) نه شيعه ءعلى (ع ).
در پايان چند مقاله از افراد مختلف ذكر اسمشان , از كتاب يا از گفتارشان آمده است . نيز در اين كتاب ترجمهء خطبه ءغدير و بازنگرى به موضوع امامت آمده است .

87 الدرة الغرية و التحفة العلوية (عربى , خطى )
محمد على بن ابى القاسم اردوبادى (نجفى ) م 1380ق .
الذريعة ج 8ص 104ش 384
در اين كتاب ابتدا طرق حديث غدير آمده , و سپس در دلالت آنها بحث شده و در آخر اشعار غدير آورده شده است .
نكته قابل توجه :
چنانچه علامه حاج آقا بزرگ به نقل از مؤلف فرموده , كتاب حدود دويست صفحه است .

88 دريا در غدير (فارسى , چاپى )
ثابت محمودى (متخلص به سهيل )
چاپ اول : سازمان تبليغات اسلامى (حوزهء هنرى ), تهران , سال 1364ش .
چاپ دوم : سال 1405ق , 1365ش .
رقعى 96ص .
اين كتاب مجموعه شعرى دربارهء غدير است .

89 دعاء الهداة الى أداء حق الموالاة, 10ج (عربى , خطى )
عبيدالله بن عبدالله حسكانى (حاكم , حنفى ) م قرن 5
شواهد التنزيل لقواعد التفضيل (از مؤلف ) ج 1ص 190
اقبال الاعمال ص 453.
رياض العماء ج 3ص 298
الذريعة ج 8ص 196ش 765
فهرست كتابخانهء سيد بن طاووس ش 190
نكات قابل توجه :
1 مؤلف در كتاب خود شواهد التنزيل بعد از اينكه طرقى براى نزول آيهء <يا ايها الرسول ...>در شأن اميرالمؤمنين (ع ) در روز غدير بيان نموده بعد از شمارهء 146گفته كه طرق اين حديث را در كتاب <دعاة الهداة الى أداء حق الموالاة>در ده جلد مفصلاً آورده ام .
2 اين كتاب جزو كتابهاى كتابخانهء سيد بن طاووس بوده و او نيز در اقبال و طرائف از آن نقل نموده است .
3 مؤلف كتاب از افراد مشكوك العقيده است و دربارهء مذهب او اختلاف است . چنانچه علامه حاج آقا بزرگ گفته :اكثر علماى شيعه اعتراف به تشيع او دارند چرا كه او بسيار تقيه مى نموده است ولى سيد بن طاووس او را ازبرجستگان علماى عامه مى داند, و نيز ذهبى در سير أعلام النبلاء ج 18ص 269ش 136و الجواهر المضيئة فى طبقات الحنفية ج 2ص 1897او را از پيروان مذهب حنفى دانسته اند.

90 دليل النص بخبر الغدير على امامة اميرالمؤمنين (ع ) (عربى , چاپى )
محمد بن على كراجكى (ابوالفتح , قاضى ) م 449ق .
تحقيق : اسامة آل جعفر.
مؤسسة آل البيت لاحياء التراث , قم , سال 1410ق .
وزيرى , 34ص .
عوالم العلوم 315ص 357ش 414
تراثنا شمارهء 21ص 421ـ 454
در اين كتاب ابتدا مقدمه اى از محقق در هشت صفحه دربارهء منافقين و دشمنان اميرالمؤمنين (ع ) و حسادت آنهانسبت به آن حضرت در باب فضايل , خلافت , امامت و مسئلهء غدير و سپس عكس از اول و آخر نسخه خطى كتاب است .
پس از آن كتاب شروع شده كه ابتدا چهار سوال را از قول شخصى مطرح كرده و سپس يك به يك به طور كلامى وعلمى از آنها جواب داده شده است . سئوالات از اين قرار هستند: 1 نظر به اينكه بعضى حديث غدير را باطل مى داننددليل آن چيست ؟ 2 چرا كلمهء مولى به معنى اولى است و آن يكى از اقسام مولى است ؟ 3 چرا مراد از اولى ـ بعد ازثبوتش ـ فقط معنايى است كه شما مى گوييد؟ 4 به چه دليل كسيكه اولى باش د امام است ؟
مؤلف در تمام جوابها به آيات قرآن استدلال كرده , به خصوص در جواب از سوال دوم كه ده آيه آورده و به نظرلغويين استناد نموده است .
در آخر بخشى با عنوان <فضل و زيادة>دارد كه دربارهء خلافت اميرالمؤمنين (ع ) است , و سرانجام مصادر تحقيق كه اكثراً از عامه است بيان شده است .
نكان قابل توجه :
1 چاپ معرفى شده , در مجلهء تراثنا شمارهء بيست ويكم آمده است .به آخراين شماره ص 421لى 454راجعه شود.
2 نسخه اى خطى از اين كتاب در كتابخانهء آستان قدس رضوى به شمارهء 226همراه با كتاب <كنزالفوائد>مراجعه شود.
3 اين كتاب تماماً در كتاب <كنزالفوائد>آمده است .
4 مؤلف كتاب ديگرى در غدير به نام <عدة البصير فى حجج يوم الغدير>دارد.

( ذ )

91 ذكرى عيد الغدير (عربى , چاپى )
تدوين : موسى بن محمد على يعقوبى (نجفى ) .
چاپ : چاپخانهء علميه ,نجف , سال 1371ق , 1951م .
؟,104ص .
اين كتاب شامل مجموعه مقالات و قصايد دربارهء غدير است .

92 ذكرى عيدالغدير(عربى , چاپى )
جمعى از روحانيون كربلا.
مكتب ذكريات المعصومين (ع ), كربلا, سال 1385ق .
رقعى , 32ص .
كتاب شامل ده بخش است :
1 غدير در گفتار: شامل هشت نكته دربارهء غدير. 2 گفتار ناشر: نكته اى در غدير.3 گزيده هايى از خطبهء پيامبر(ص ) در روز غدير: فقط قطعاتى از خطبه آورده شده و سپس مقالات و اشعارى از افراد آورده شده است . 4 عيدغدير: شعرى از محسن بن محمد حسن (ابوالحب ). 5 غدير خم : مقاله اى از سيد احمد فالى شامل پنج بخش . 6يادى از تجمع غدير: شعرى از سيد مجتبى حسينى . 7 غدير: مقاله اى از م . ث . 10 غدير در قرآن : مقاله اى از ص . م .ح . شامل استدلال بر سه آيه از قرآن . و در آخر فهرست مطالب .

نكات قابل توجه :
1 در آخر كتاب مى گويد: موارد ديگرى نيز بود كه به علت كمى وقت , فرصت درج و اضافه آنها نبوده است .
2 در تراثنا شمارهء 28(عبدالجبار رفاعى ) ص 134ش 1700با اينكه همين چاپ را با خصوصياتش آورده ولى تعداد صفحات را 23معرفى نموده كه ظاهراً با عدد 32اشتباه شده است .
3 اين كتاب شمارهء چهارم از سلسله كتب به نام <ذكريات معصومين (ع ) است .>
كريات المعصومين (ع ), ج 4= ذكرى عيدالغدير(عربى , چاپى )];ك ك ِ]

[ بازگشت به پاسخ به سوالات | صفحه اصلی بخش مقالات ]